ஜேம்ஸ் ஜாய்ஸின் 'ஸ்டீபன் ஹீரோ' 4

 — இதுதான் பொதுவான கருத்து —
— அது தவறான கருத்து —
— அவர் ஏதோ ஒரு கொள்கையைக் கொண்டிருந்தார் என்று நான் புரிந்துகொண்டேன் — சமூகக் கொள்கை, கட்டுப்பாடற்ற வாழ்க்கை முறை, மற்றும் கலைக் கொள்கை என வரம்பற்ற சுதந்திரம் — எந்த அளவிற்கென்றால், அவரது நாடகங்களை மேடையில் அரங்கேற்ற மக்கள் அனுமதிப்பதில்லை; கண்ணியமானவர்கள் கூடியிருக்கும் இடத்தில் அவரது பெயரைச் சொல்வதற்கே கூடத் தயங்குகிறார்கள் —
— இதை நீங்கள் எங்கே பார்த்தீர்கள்? —
— ஓ, எல்லா செய்தித்தாள்களிலும்... —
•“இது ஒரு முக்கியமான வாதம்,” என்று ஸ்டீபன் கண்டிக்கும் தொனியில் கூறினான்.
இந்தத் துணிச்சலான கருத்தைக் கேட்டுத் தலைவர் கோபப்படுவதற்குப் பதிலாக, அதன் நியாயத்தை ஏற்றுக்கொள்வது போலத் தோன்றினார். இன்றைய காலத்து அரைகுறை அறிவு கொண்ட இதழியலைப் பற்றி அவரை விட மோசமான அபிப்பிராயம் கொண்டவர் எவரும் இருக்க முடியாது; செய்தித்தாள்கள் தமக்கு விமர்சனங்களைச் சொல்லிக்கொடுப்பதை அவர் ஒருபோதும் அனுமதிக்க மாட்டார். அதே சமயம், இப்சனைப் (Ibsen) பொறுத்தவரை எல்லா இடங்களிலும் ஒருமித்த கருத்து நிலவியதால், அவர் இவ்வாறு கருதினார்... —
— “அவருடைய படைப்புகளை நீங்கள் அதிகம் வாசித்திருக்கிறீர்களா என்று கேட்டுக்கொள்ளலாமா?” என்று ஸ்டீபன் கேட்டான். —
— “ம்ம், இல்லை... சொல்லப்போனால்...” —
— “குறைந்தது ஒரு வரியாவது வாசித்திருக்கிறீர்களா?” —
— “இல்லை, ஒப்புக்கொள்ளத்தான் வேண்டும்...” —
— “அப்படியானால், ஒரு வரியைக் கூட வாசிக்காத ஒரு எழுத்தாளரைப் பற்றித் தீர்ப்பு வழங்குவது சரியென்று நீங்கள் நினைக்கிறீர்களா?” —
— “ஆம், அதை நான் ஒப்புக்கொள்ளத்தான் வேண்டும்...” —
இந்த முதல் வெற்றிக்குப் பிறகு ஸ்டீபன் சற்றுத் தயங்கினான். தலைவர் தொடர்ந்தார்: —
— “இந்த எழுத்தாளரின் மீது நீங்கள் காட்டும் ஆர்வம் எனக்கு மிகவும் பிடிச்சிருக்கிறது. எனக்கு இப்சனை வாசிக்கும் வாய்ப்பு இதுவரை கிடைத்ததில்லை, ஆனால் அவருக்குப் பெரும் புகழ் இருப்பதை அறிவேன். அவரைப் பற்றி நீங்கள் சொல்வதைக் கேட்ட பிறகு, அவரைப் பற்றிய என் பார்வையில் பெரிய மாற்றம் ஏற்பட்டுள்ளது. ஒருவேளை என்றாவது ஒருநாள் நான்...” —
— “உங்களுக்கு விருப்பமென்றால், அவருடைய சில நாடகங்களை நான் உங்களுக்குத் தர முடியும், ஐயா,” என்று ஸ்டீபன் மிகுந்த அப்பாவித்தனத்துடன் கூறினான். —
— “உண்மையாகவா?” —
இருவரும் ஒரு கணம் அமைதியாக இருந்தனர். பிறகு... —
— “அவர் ஒரு சிறந்த கவிஞர் மற்றும் சிறந்த கலைஞர் என்பதை நீங்கள் உணர்வீர்கள்,” என்று ஸ்டீபன் கூறினான். —
— “நிச்சயமாக, அவருடைய படைப்புகளை நானே வாசித்துப் பார்க்க மிகவும் ஆர்வமாக இருக்கிறேன். நிச்சயமாக வாசிப்பேன்!” என்று தலைவர் கனிவான எண்ணத்துடன் கூறினார். —
—
ஸ்டீபனுக்கு, “ஐந்து நிமிடம் பொறுங்கள், கிறிஸ்டியானியாவிற்கு (Christiania) ஒரு தந்தி அனுப்பிவிட்டு வருகிறேன்” என்று சொல்லத் தோன்றியது; ஆனால், அந்த எண்ணத்தை அவன் அடக்கிக்கொண்டான். இந்த உரையாடலின் போது, ​​அவனுக்குள் இருந்த, கேலி-கிண்டல்களுக்கு ஏங்கிக்கொண்டிருந்த அந்தத் துடுக்குத்தனமான உணர்வை, பலமுறை அவன் கடுமையாகக் கட்டுப்படுத்த வேண்டியிருந்தது. தலைவர் தனது இயல்பின் தாராளவாதப் பக்கத்தை வெளிப்படுத்தத் தொடங்கினார், ஆனால் ஒரு மதகுருவுக்குரிய எச்சரிக்கையுணர்வுடன்.
— ஆம், இதைப் பற்றி அறிந்துகொள்ள எனக்கு மிகுந்த ஆர்வம் இருக்கிறது. உங்கள் கருத்துகள் சற்று விசித்திரமாக உள்ளன. இந்த ஆய்வுக் கட்டுரையை நீங்கள் வெளியிடத் திட்டமிட்டுள்ளீர்களா? —
— வெளியிடவா! —
— உங்கள் கட்டுரையில் உள்ள கருத்துகளை, எங்கள் கல்லூரியின் போதனைகளோடு எவரும் தொடர்புபடுத்திவிடக் கூடாது என்று நான் விரும்புகிறேன். இந்தக் கல்லூரியை நாங்கள் ஒரு பொறுப்பாக, அறக்கட்டளையாக நிர்வகித்து வருகிறோம் —
— ஆனால், உங்கள் கல்லூரியில் பயிலும் மாணவர் ஒருவர் சிந்திக்கும் அல்லது பேசும் அனைத்திற்கும் நீங்கள் பொறுப்பாக இருக்க வேண்டிய அவசியமில்லைதானே —
— இல்லை, நிச்சயமாக இல்லை... ஆனால், உங்கள் கட்டுரையைப் படித்துவிட்டு, நீங்கள் எங்கள் கல்லூரியைச் சேர்ந்தவர் என்று தெரிந்தால், இத்தகைய கருத்துகளை நாங்கள்தான் உங்களுக்குள் புகட்டியிருப்போம் என்று மக்கள் கருதிவிடக்கூடும் —
— இந்தக் கல்லூரியின் மாணவர் ஒருவர், தான் விரும்பினால் ஒரு குறிப்பிட்ட துறையில் தனிப்பட்ட முறையில் ஆய்வு மேற்கொள்ளலாம் அல்லவா —
— அதைத்தான் நாங்கள் எப்போதும் எங்கள் மாணவர்களிடம் ஊக்குவிக்க முயல்கிறோம். ஆனால், உங்கள் ஆய்வு உங்களை மிகவும் புரட்சிகரமான... மிகவும் புரட்சிகரமான கோட்பாடுகளை நோக்கி இட்டுச் செல்வதாகத் தோன்றுகிறது —
— ஒருவேளை நான் நாளை, உருளைக்கிழங்கு நோயைத் தடுப்பது குறித்த மிகவும் புரட்சிகரமான துண்டுப் பிரசுரம் ஒன்றை வெளியிட்டால், எனது அந்தக் கோட்பாட்டிற்கு நீங்கள் பொறுப்பேற்பீர்களா? —
— இல்லை, இல்லை, நிச்சயமாக இல்லை... ஆனால், இது ஒரு வேளாண்மைக் கல்வி நிறுவனம் அல்லவே —
— இது நாடகக் கலைக்கான கல்வி நிறுவனமும் அல்ல — என்று ஸ்டீபன் பதிலளித்தார்.
— உங்கள் வாதம் பார்ப்பதற்குத் தீர்மானகரமானதாகத் தெரிந்தாலும், உண்மையில் அவ்வளவு உறுதியானதல்ல — என்று சிறிது இடைவெளிக்குப் பிறகு தலைவர் கூறினார். — இருப்பினும், உங்கள் பாடப்பொருள் மீது நீங்கள் கொண்டுள்ள உண்மையான தீவிரத்தன்மையைக் கண்டு நான் மகிழ்ச்சியடைகிறேன். அதே சமயம், நீங்கள் முன்வைக்கும் இந்தக் கோட்பாடு — அதன் தர்க்கரீதியான முடிவுக்குக் கொண்டு செல்லப்பட்டால் — கவிஞனை அனைத்து அறநெறிக் கட்டுப்பாடுகளிலிருந்தும் விடுவித்துவிடும் என்பதை நீங்கள் ஒப்புக்கொள்ளத்தான் வேண்டும். மேலும், உங்கள் கட்டுரையில் நீங்கள் ‘பழங்கால’ கோட்பாடு என்று குறிப்பிடுவதை ஏளனத்துடன் சுட்டிக்காட்டியுள்ளீர்கள் — அதாவது, நாடகத்திற்கு —


குறிப்பிட்ட அறநெறி சார்ந்த நோக்கங்கள் இருக்க வேண்டும், அது மக்களுக்குக் கற்பிக்க வேண்டும், மேம்படுத்த வேண்டும், அதே சமயம் மகிழ்விக்கவும் வேண்டும் என்ற கோட்பாடு அது. நீங்கள் ‘கலை கலைக்காகவே’ (Art for Art’s sake) என்பதைக் குறிப்பிடுகிறீர்கள் என்று நினைக்கிறேன் —
— அக்வினாஸ் (Aquinas) அழகைப் பற்றி வழங்கிய வரையறையை, அதன் தர்க்கரீதியான இறுதி முடிவுக்கு நான் கொண்டு சென்றிருக்கிறேன், அவ்வளவுதான் —
— அக்வினாஸா? — — ‘அழகானவை என்பவை, நம் அழகியல் சார்ந்த விருப்பத்தைப் பூர்த்தி செய்பவை மட்டுமே; அவற்றைக் காண்பதே ஒருவித இன்பத்தைத் தருகிறது’ என்று அவர் கருதுவதாகத் தெரிகிறது. —
— ஆனால், அவர் குறிப்பிடுவது ‘உன்னதமான’ (sublime) விஷயத்தைப் பற்றித்தான்; அதாவது, மனிதனை மேனோக்கி அழைத்துச் செல்லும் ஒன்றைப் பற்றி. —
— அப்படியானால், டச்சு ஓவியர் ஒருவர் வரைந்த வெங்காயத் தட்டு குறித்த சித்திரத்திற்கும் அவரது கருத்து பொருந்தும் அல்லவா? —
— இல்லை, இல்லை! புனிதமடைந்த நிலையில் இருக்கும் ஆன்மாவிற்கு, தனது ஆன்மீக நன்மையை நாடும் ஆன்மாவிற்கு எது இன்பம் தருகிறதோ, அதையே அவர் குறிப்பிடுகிறார். —
— அக்வினாஸின் ‘நன்மை’ (good) குறித்த வரையறை, ஒரு கோட்பாடாகக் கொள்வதற்குப் பாதுகாப்பானதல்ல; அது மிகவும் விரிவானது. ‘விருப்பங்கள்’ (appetites) குறித்து அவர் கையாளும் விதம், ஒருவித நையாண்டி கலந்ததாகவே எனக்குத் தோன்றுகிறது. —
தலைவர் சற்று ஐயத்துடன் தன் தலையைச் சொறிந்துகொண்டார். —
— நிச்சயமாக, அக்வினாஸ் ஒரு அசாதாரணமான அறிவாளிதான்; திருச்சபையின் மிகச்சிறந்த அறிஞர் அவர். ஆனால், அவரது கருத்துகளைப் புரிந்துகொள்ள ஆழ்ந்த விளக்கங்கள் தேவைப்படுகின்றன. அக்வினாஸின் சில கருத்துகளை, எந்தவொரு குருவும் தேவாலயத்தின் பிரசங்க மேடையில் எடுத்துச் சொல்ல நினைக்க மாட்டார்கள். —— ஆனால், இன்னும் அறியாமையின் தொடக்க நிலையில் இருப்பவர்களுக்குத் தேவையான எச்சரிக்கைகளை, ஒரு கலைஞனாகிய நான் ஏற்றுக்கொள்ள மறுத்துவிட்டால் என்னவாகும்? —
— உங்கள் நேர்மையை நான் நம்புகிறேன். ஆனால், உங்களை விட வயதில் மூத்தவனாகவும், ஓரளவு அனுபவம் கொண்டவனாகவும் ஒரு விஷயத்தைச் சொல்கிறேன்: அழகைப் போற்றும் கலைவாதம் (Aestheticism) என்பது கடினமானது. இது நல்ல விதமாகத் தொடங்கினாலும், இறுதியில் மிக மோசமான அருவருப்பான நிலைகளில் போய் முடியக்கூடும்... —
— ‘அழகிற்கு மூன்று அம்சங்கள் தேவை’ (Ad pulcritudinem tria requiruntur) —
— இது மிகவும் சூழ்ச்சியானது; மெல்ல மெல்ல மனதிற்குள் ஊடுருவி விடுகிறது... —
— ‘முழுமை (Integritas), இசைவு (Consonantia), தெளிவு (Claritas)’. இந்த கோட்பாட்டில் எனக்கு ஆபத்து ஏதும் தெரியவில்லை; மாறாக, ஒரு பேரொளிதான் தெரிகிறது. அறிவுள்ள ஒரு மனம் இதை உடனே புரிந்துகொள்ளும்... —
— புனித தாமஸைக் குறிப்பிடுகிறீர்கள் போலிருக்கிறது... —
— அக்வினாஸ் நிச்சயமாகத் திறமையான கலைஞனின் பக்கம் தான் நிற்கிறார். அவர் எங்கும் போதனையைப் பற்றியோ அல்லது அறத்தை உயர்த்துவதைப் பற்றியோ பேசவில்லை... —
— அக்வினாஸின் கருத்துகளைக் கொண்டு ‘இப்சன்’ (Ibsen) கொள்கையை ஆதரிப்பது முரணாகத் தோன்றுகிறது. இளைஞர்கள் பெரும்பாலும் ஆழ்ந்த நம்பிக்கைக்குப் பதிலாக, புத்திசாலித்தனமான முரண்பட்ட கருத்துகளை (paradoxes) முன்வைக்கிறார்கள்... —
— என் ஆழ்ந்த நம்பிக்கை என்னை எங்கும் கொண்டு சேர்க்கவில்லை; என் கோட்பாடு அதுவாகவே தன்னை வெளிப்படுத்திக்கொள்கிறது... —
— ஓ, நீ ஒரு முரண்பாட்டுவாதி (paradoxist) போலிருக்கிறாய்! — என்று தலைவர் மென்மையான திருப்தியுடன் புன்னகைத்தார். — எனக்குப் புரிகிறது... மேலும் ஒரு விஷயம் — இது ஒருவேளை ரசனை சார்ந்த விஷயமாக இருக்கலாம் — இதைக் கொண்டு பார்க்கும்போது, ​​உன் கோட்பாடு முதிர்ச்சியற்றதாகத் தோன்றுகிறது. உனக்குச் செவ்வியல் நாடகங்களின் (classical drama) முக்கியத்துவம் புரியவில்லை என்று நினைக்கிறேன்... நிச்சயமாக, இப்சன் தனது பாணியில் ஒரு சிறந்த எழுத்தாளராக இருக்கலாம்... —
— ஆனால், ஐயா, ஒரு நிமிடம், — என்றான் ஸ்டீபன். — கலையில் செவ்வியல் மனப்பாங்கின் மீதுதான் எனக்கு மிகுந்த மரியாதை உண்டு. நான் முன்பே சொன்னது உங்களுக்கு நினைவிருக்கும் என்று நம்புகிறேன்... — —
— எனக்கு நினைவிருக்கிற வரையில், என்று கூறிய தலைவர், வெளிறிய வானத்தை நோக்கினார். அவரது முகத்தில் ஒரு மெல்லிய புன்னகை படர்ந்திருந்தது; பழைய நினைவுகளைத் தேடி, ஒருவிதமான வெற்று நட்புறவு உணர்வை முகத்தில் கொண்டுவர அவர் முயன்றுகொண்டிருந்தார். "எனக்கு நினைவிருக்கிற வரையில், நீங்கள் கிரேக்க நாடகங்களை — அந்தச் செவ்வியல் பாணியை — மிகவும் மேலோட்டமாகவே அணுகினீர்கள்; ஒருவிதமான சிறுபிள்ளைத்தனமான... துடுக்குத்தனம் என்று சொல்லலாமா?" —
— ஆனால், கிரேக்க நாடகங்கள் வீரதீரமானவை, பிரம்மாண்டமானவை! ஏஸ்கிலஸ் (Aeschylus) ஒரு செவ்வியல் எழுத்தாளரே அல்ல! —
— நீங்கள் ஒரு முரண்பட்ட கருத்துகளைக் கொண்டவர் (paradoxist) என்று நான் முன்பே சொன்னேன், திரு. டேடலஸ். ஒரு புத்திசாலித்தனமான சொல்லாடல் மூலம், ஒரு முரண்பட்ட கருத்தின் மூலம், பல நூற்றாண்டுகால இலக்கிய விமர்சனத்தையே தலைகீழாக்க விரும்புகிறீர்கள்! —
— நான் 'செவ்வியல்' (classical) என்ற சொல்லை ஒரு குறிப்பிட்ட பொருளில், ஒரு தெளிவான அர்த்தத்தில்தான் பயன்படுத்துகிறேன், அவ்வளவுதான்! —
— ஆனால், உங்களுக்குத் தோன்றிய கலைச்சொற்களை எல்லாம் நீங்கள் பயன்படுத்த முடியாது! —
— நான் கலைச்சொற்களை மாற்றவில்லை; அவற்றை விளக்கியிருக்கிறேன். 'செவ்வியல்' என்று நான் குறிப்பிடுவது, ஒரு கலைப்படைப்பை முழுமையாக்கத் தேவைப்படும் அந்த நிதானமான, பொறுமையான மெருகேற்றும் பணியைத்தான். வீரதீரமான, கற்பனை கலந்த படைப்புகளை நான் 'உயர்வு நவிற்சி' (romantic) என்று அழைக்கிறேன். மெனான்டர் (Menander) ஒருவேளை... எனக்குத் தெரியவில்லை... —
— உலகம் முழுவதுமே ஏஸ்கிலஸை ஒரு மிகச்சிறந்த செவ்வியல் நாடக ஆசிரியராகத்தான் அங்கீகரிக்கிறது! —
— ஓ, அந்தப் பேராசிரியர்களின் உலகத்தைச் சொல்கிறீர்களா? அவர்களது பிழைப்புக்கே அவர்தானே காரணமாக இருக்கிறார்! —
— திறமையான விமர்சகர்கள், மிக உயர்ந்த பண்பாடு கொண்ட மனிதர்கள் அவரைப் போற்றுகிறார்கள்! ஏன், பொதுமக்களே கூட அவரை ரசிக்கிறார்கள்! ஏதோ ஒரு... செய்தித்தாளில்தான் படித்தேன் என்று நினைக்கிறேன்... புகழ்பெற்ற நடிகர் ஹென்றி இர்விங், லண்டனில் அவரது நாடகங்களில் ஒன்றை மேடையேற்றியபோது, ​​மக்கள் அதைப் பார்க்கத் திரண்டு வந்தார்களாம்! —
— அது வெறும் ஆர்வத்தினால் மட்டுமே! லண்டன் மக்கள் புதிதாகவோ அல்லது விசித்திரமாகவோ எதைக் கண்டாலும் அதைப் பார்க்கத் திரண்டு வருவார்கள்! இர்விங் ஒரு வேகவைத்த முட்டையைப் போல நடித்துக் காட்டினால், அதைப் பார்ப்பதற்கு மக்கள் திரண்டு வருவார்கள் —
இந்த அபத்தமான கருத்தைக் கேட்ட அதிபர், துளியும் சலனமின்றி மிகுந்த தீவிரத்துடன் கேட்டுக்கொண்டார். பாதையின் முடிவை அடைந்ததும், அவர் சிறிது நேரம் நின்றுகொண்டு, பிறகு வீட்டை நோக்கிச் செல்ல வழிநடத்தினார் —
— இந்த நாட்டில் உங்கள் கருத்துகளுக்குப் பெரிய வரவேற்பு கிடைக்கும் என்று நான் நினைக்கவில்லை, என்று அவர் கனிவுடன் கூறினார். எங்கள் மக்கள் தங்கள் நம்பிக்கையில் மகிழ்ச்சியாக இருக்கிறார்கள். அவர்கள் தங்கள் திருச்சபைக்கு உண்மையாக இருக்கிறார்கள், அந்தத் திருச்சபையே அவர்களுக்குப் போதுமானதாக இருக்கிறது. மதச்சார்பற்ற உலகிற்கும்கூட, இந்த நவீன அவநம்பிக்கைவாதிகளின் எழுத்துகள் சற்று... மிகையானவைதான் —
கிளோன்லிஃப் கல்லூரியிலிருந்து மல்லிங்கார் வரை அவரது ஏளனமான சிந்தனை அலைபாய்ந்துகொண்டிருக்க, ஸ்டீபன் ஒரு தெளிவான உடன்பாட்டிற்குத் தன்னைத் தயார்படுத்திக்கொள்ள முயன்றான். அதிபர், உரையாடலை மிகவும் சாதாரணமான, அன்றாடப் பேச்சுப் பரிமாற்ற நிலைக்குக் கொண்டு வந்திருந்தார் —
— ஆம், நாங்கள் மகிழ்ச்சியாகத்தான் இருக்கிறோம். ஆங்கிலேயர்கள் கூட, இத்தகைய மனநலம் குன்றிய, துயரமான, ஆரோக்கியமற்ற சோக நாடகங்களின் முட்டாள்தனத்தைப் புரிந்துகொள்ளத் தொடங்கிவிட்டார்கள். சமீபத்தில் ஒரு நாடக ஆசிரியர் தனது நாடகத்தின் இறுதி அங்கத்தை மாற்ற வேண்டியிருந்தது என்று படித்தேன்; ஏனெனில், அது ஒரு பேரழிவில் — ஏதோ ஒரு கொடூரமான கொலை, தற்கொலை அல்லது மரணத்தில் — முடிந்தது —
— மரணத்தையே ஒரு தண்டனைக்குரிய குற்றமாக மாற்றிவிடலாமே? என்று ஸ்டீபன் கேட்டான். மக்கள் மிகவும் கோழைகளாக இருக்கிறார்கள். நேரடியாகச் சிக்கலை எதிர்கொண்டு, அதை ஒரு முடிவுக்குக் கொண்டுவருவதுதானே எளிது —
கல்லூரியின் மண்டபத்தை அடைந்ததும், அதிபர் தனது அறைக்குச் செல்லும் முன் படிக்கட்டுகளின் அடியில் நின்றார். ஸ்டீபன் அமைதியாகக் காத்திருந்தான்:
— விஷயங்களின் நேர்மறையான பக்கத்தைப் பார்க்கத் தொடங்குங்கள், திரு. டேடலஸ். கலை என்பது எல்லாவற்றிற்கும் மேலாக ஆரோக்கியமானதாக இருக்க வேண்டும் —
அதிபர் தனது அங்கியைச் சுருட்டிப் பிடித்துக்கொண்டு, மெதுவாக, ஒருவித இருபாலினத் தன்மையுடன் படிக்கட்டுகளில் ஏறத் தொடங்கினார்:
— உங்கள் கோட்பாட்டை நீங்கள் மிகச் சிறப்பாக முன்வைத்தீர்கள்... உண்மையிலேயே மிகச் சிறப்பாக இருந்தது. நிச்சயமாக, நான் அதை ஒப்புக்கொள்ளவில்லை; ஆனால், நீங்கள் இதைப் பற்றி முன்பே மிகவும் கவனமாகச் சிந்தித்து வைத்திருக்கிறீர்கள் என்பது புரிகிறது. நீங்கள் உண்மையிலேயே கவனமாகத்தான் சிந்தித்து வைத்திருக்கிறீர்களா? —
— ஆம், சிந்தித்து வைத்திருக்கிறேன் —
— இது மிகவும் சுவாரஸ்யமாக இருக்கிறது — சில சமயங்களில் முரண்பாடாகவும், இன்னும் கொஞ்சம்...இது சற்று முதிர்ச்சியற்றதாகத் தோன்றலாம் — ஆனால், இதில் எனக்கு மிகுந்த ஆர்வம் உண்டு. உங்கள் கல்வி இன்னும் விரிவடையும்போது, ​​ஏற்கப்பட்ட உண்மைகளுக்கு ஏற்ப இதை நீங்கள் மாற்றியமைக்க முடியும் என்று நான் உறுதியாக நம்புகிறேன். உங்கள் மனம் முறையான பயிற்சியைப் பெற்று, ஒப்பீட்டுத் திறன் குறித்த பரந்த புரிதலைப் பெறும்போது, ​​இதை இன்னும் சிறப்பாக உங்களால் கையாள முடியும்.

தலைவர் அந்த உரையாடலை முடித்த விதம், ஸ்டீபனின் மனதில் சில ஐயங்களை ஏற்படுத்தியது. அவர் மேல்தளத்திற்குச் சென்றது, நட்புறவை முறித்துக்கொண்டதா அல்லது தனது இயலாமையை மறைமுகமாக ஒப்புக்கொண்டதா என்று ஸ்டீபனால் தீர்மானிக்க முடியவில்லை. இருப்பினும், தனக்கு எதிராக எந்தத் தடையும் விதிக்கப்படாததால், ஏதேனும் ஒரு பெரிய தடையைச் சந்திக்கும் வரை, தனது பாதையில் அமைதியாகத் தொடர அவன் முடிவு செய்தான். மெக்கானைச் சந்தித்தபோது, ​​அவன் புன்னகைத்து, அவன் கேள்வி கேட்பான் என்று காத்திருந்தான். அந்த உரையாடல் குறித்த அவனது விவரிப்பு, மாணவர்களிடையே பரவியது. பலரது கண்கள் வியப்பிலும் அவமான உணர்விலும் விரிந்திருப்பதைக் கண்டு அவன் வேடிக்கை பார்த்தான்; அவர்கள் அவனை ஏதோ ஒரு தார்மீக ரீதியான ‘நெல்சன்’ (வீரர்) போலப் பார்ப்பது தெரிந்தது. மாரிஸ், அதிகாரத்திற்கு எதிராகத் தனது சகோதரன் நடத்திய ‘போர்’ குறித்த விவரிப்பைக் கேட்டான், ஆனால் அதைப் பற்றி எந்தக் கருத்தும் சொல்லவில்லை. வேறு யாரும் இல்லாததால், ஸ்டீபன் தானே அந்தச் சம்பவத்திற்கு விரிவான விளக்கங்களைச் சேர்த்து, உரையாடலின் ஒவ்வொரு நுணுக்கமான அம்சத்தையும் மிகைப்படுத்திக் கூறினான். ஊகங்களைச் சார்ந்த இந்தச் சுவாரஸ்யமான தேடலில் அவன் தனது கற்பனைத் திறனை முழுமையாகச் செலவிட்டான். அவனது மனநிலையின் வேகமான மாற்றங்கள், மாரிஸின் உணர்ச்சியற்ற போக்கின் மீது அவனுக்கு ஒரு அதிருப்தியை ஏற்படுத்தின:

— நான் சொல்வதைக் கவனிக்கிறாயா? நான் எதைப் பற்றிப் பேசுகிறேன் என்று உனக்குத் தெரிகிறதா? —

— ஆம், எல்லாம் சரிதான்... நீ உன் கட்டுரையை வாசிக்கலாம், இல்லையா? —

— ஆம், நிச்சயமாக வாசிக்க முடியும் — ஆனால் உனக்கு என்ன ஆச்சு? சலிப்பாக இருக்கிறதா? எதைப் பற்றியாவது யோசித்துக் கொண்டிருக்கிறாயா? —

— சரி... ஆம், யோசித்துக் கொண்டுதான் இருக்கிறேன் —

— எதைப் பற்றி? —

— இன்று மாலை எனக்குள் ஏன் ஒரு மாறுபட்ட உணர்வு இருக்கிறது என்பதைக் கண்டறிந்துவிட்டேன். ஏன் என்று நினைக்கிறாய்? —
— • எனக்குத் தெரியவில்லை. நீங்களே சொல்லுங்கள். —
— நான் என் இடது பாதத்தின் முன்பகுதியை ஊன்றி நடக்கிறேன். வழக்கமாக நான் என் வலது பாதத்தின் முன்பகுதியை ஊன்றித்தான் நடப்பேன் —
ஸ்டீபன் அந்தப் பேச்சாளரின் தீவிரமான முகத்தைப் பக்கவாட்டில் கவனித்தான்;




அதில் ஏதேனும் கேலியான உணர்வு தென்படுகிறதா என்று பார்த்தான். ஆனால், அங்கே ஆழ்ந்த சுய-ஆய்வு மட்டுமே தெரிந்தது. எனவே அவன் கூறினான்:
— அப்படியா? இது மிகவும் சுவாரஸ்யமாக இருக்கிறதே! —
கட்டுரை வாசிப்பதற்காகத் தீர்மானிக்கப்பட்ட அந்த சனிக்கிழமை இரவில், இயற்பியல் அரங்கில் (Physics Theatre) இருந்த இருக்கைகளுக்கு முன்னால் ஸ்டீபன் நின்றுகொண்டிருந்தான். செயலாளர் கூட்டத்தின் முந்தைய நிகழ்வு அறிக்கையை வாசித்துக் கொண்டிருந்தபோது, ​​ஜன்னலுக்கு அருகில் அவனது தந்தையின் கண்ணாடிக்கூலி (eyeglass) மின்னிக் கொண்டிருப்பதைக் கவனித்தான். அந்த இடத்திற்கு அருகிலேயே திரு. கேசியின் (Mr. Casey) பருத்த உருவமும் இருப்பதை அவன் உணர்ந்துகொண்டான். அவனது சகோதரனை அவனால் பார்க்க முடியவில்லை, ஆனால் முன் வரிசைகளில் ஃபாதர் பட் (Father Butt), மெக்கான் (McCann) மற்றும் இன்னும் இரு பாதிரியார்களைக் கண்டான். ஆங்கிலக் கட்டுரை எழுதும் கலைப் பேராசிரியரான திரு. கீன் (Mr. Keane) கூட்டத்திற்குத் தலைமை தாங்கினார். அலுவல்முறை நடவடிக்கைகள் முடிந்ததும், தலைவர் கட்டுரையை வாசிக்குமாறு அழைப்பு விடுத்தார். ஸ்டீபன் எழுந்து நின்றான். மென்மையான கைதட்டல்கள் அடங்கும் வரை காத்திருந்தான்; மெக்கான் தனது உற்சாகமான கைகளால் நான்கு முறை பலமாகத் தட்டி, வரவேற்பை நிறைவு செய்தான். அதன் பிறகு ஸ்டீபன் தனது கட்டுரையை வாசிக்கத் தொடங்கினான். அவன் அமைதியாகவும் தெளிவாகவும் வாசித்தான்; துணிச்சலான கருத்துகளையும் வெளிப்பாடுகளையும் மென்மையான, எவ்வித பாதிப்பும் ஏற்படுத்தாத ஒரு தொனியில் பொதிந்து வாசித்தான். அவன் இறுதிவரை நிதானமாக வாசித்து முடித்தான். அவன் வாசிக்கும்போது ஒருமுறை கூட கைதட்டல்கள் மூலம் குறுக்கீடு ஏற்படவில்லை. இறுதிக் வாக்கியங்களை ஒரு உலோகத்தைப் போன்ற தெளிவான குரலில் வாசித்து முடித்ததும், அவன் அமர்ந்துகொண்டான். 
ஒரு கணநேரக் குழப்பத்திற்குப் பிறகு, அவனது மனதில் ஒரு தெளிவான எண்ணம் தோன்றியது: தான் இந்தக் கட்டுரையை எழுதியிருக்கவே கூடாது என்பதுதான் அது. கையெழுத்துப் பிரதியை அவர்கள் மீது வீசிவிட்டு வீட்டிற்குச் சென்றுவிடலாமா, அல்லது அப்படியே அமர்ந்திருந்து, தலைவரின் மேஜையில் இருந்த மெழுகுவர்த்திகளின் வெளிச்சம் தன் முகத்தில் படாதவாறு மறைத்துக்கொண்டு இருக்கலாமா என்று அவன் தனக்குள்ளேயே தீவிரமாக யோசித்துக் கொண்டிருந்தபோது, ​​அவனது கட்டுரையைப் பற்றிய விவாதம் தொடங்கிவிட்டதை உணர்ந்தான்; இது அவனுக்கு ஆச்சரியமாக இருந்தது. கல்லூரியின் பேச்சாளரான வீலன், நன்றியுரை வழங்கிக்கொண்டிருந்தார். அவர் பேசும் அலங்காரமான சொற்றொடர்களுக்கு ஏற்பத் தன் தலையை அசைத்துக்கொண்டிருந்தார். அந்தப் பேச்சாளரின் வாய் காட்டும் குழந்தைத்தனமான அசைவுகளை வேறு யாராவது கவனிக்கிறார்களா என்று ஸ்டீபன் யோசித்தான். வீலன் தன் தாடைகளை ஓசையுடன் சட்டென்று மூடிக்கொள்ளக்கூடாதா என்று அவன் நினைத்தான்; அப்படிச் செய்தால், அவனுக்கு உறுதியான பற்கள் இருப்பது தெரியவருமே! அவர் பேசும் ஒலியைக் கேட்டபோது, ​​நர்ஸ் சாரா, இசபெல்லுக்காக ரொட்டியையும் பாலையும் ஒரு நீல நிறக் கிண்ணத்தில் பிசைந்து கொடுக்கும்போது எழுப்பிய சத்தம் அவனுக்கு நினைவுக்கு வந்தது. (அந்த நீல நிறக் கிண்ணத்தைத்தான் இப்போது அவனது அம்மா ஸ்டார்ச் (துணிகளுக்குப் போடும் கஞ்சி) வைக்கப் பயன்படுத்துகிறார்.) ஆனால், உடனே அவன் தன்னைத்தானே திருத்திக்கொண்டான்.

இத்தகைய விமர்சனப் போக்கைக் கைவிட்டு, பேச்சாளரின் வார்த்தைகளைக் கவனிக்க முயன்றான். வீலன் மிகுந்த பாராட்டு மழையைப் பொழிந்துகொண்டிருந்தார். திரு. டேடலஸின் கட்டுரையை வாசித்தபோது, ​​தான் ஏதோ தேவதைகளின் உரையாடலைக் கேட்பது போல உணர்ந்ததாகவும், ஆனால் அவர்கள் பேசிய மொழி தனக்குப் புரியவில்லை என்றும் அவர் கூறினார். மிகுந்த தயக்கத்துடனேயே அவர் விமர்சனத்தை முன்வைத்தார்; திரு. டேடலஸுக்கு 'அட்டிக்' (பண்டைய கிரேக்க) நாடகக் கலையின் அழகு புரியவில்லை என்பது தெளிவாகத் தெரிந்தது. ஏஸ்கிலஸின் பெயர் அழியாதது என்று குறிப்பிட்ட அவர், கிரேக்க நாடகக் கலை காலத்தைக் கடந்து நிலைத்திருக்கும் என்று கணித்தார்.
பல நாகரிகங்கள். வீலன் (Whelan) ‘yesterday’ (நேற்று) என்ற சொல்லை, தெற்கு இங்கிலாந்தைச் சேர்ந்த ஃபாதர் பட் (Father Butt) என்பவரைப் பின்பற்றி, ‘yisterday’ என்று இருமுறை உச்சரித்ததை ஸ்டீபன் கவனித்தான். அந்தப் பேச்சாளருக்கு அந்த இறுதிச் சொற்றொடரை வழங்கியது டொமினிகன் (Dominican) சபையைச் சேர்ந்த போதகரா அல்லது ஜெசூட் (Jesuit) சபையைச் சேர்ந்த போதகரா என்று அவன் ஊகித்துக் கொண்டிருந்தான். வீலன், “கிரேக்கக் கலை என்பது ஒரு குறிப்பிட்ட காலத்திற்கு உரியதல்ல, அது எல்லா காலத்திற்கும் உரியது. அது தனித்து, வேறெதனுடனும் கலவாமல் நிற்கிறது. அது கம்பீரமானது, அதிகாரமிக்கது, தவிர்க்க முடியாதது” என்று கூறினார்.
திரு. வீலன் மிகச் சிறப்பாக முன்மொழிந்த நன்றி நவிலல் உரையை மெக்கான் (McCann) வழிமொழிந்தார். அன்றிரவு கட்டுரை வாசித்தவருக்கு வீலன் வழங்கிய அந்தச் சிறந்த பாராட்டுரையுடன், தானும் தனது பாராட்டுரையைச் சேர்க்க விரும்புவதாக அவர் தெரிவித்தார். திரு. டேடலஸ் (Mr. Daedalus) வாசித்த கட்டுரையில், தான் உடன்பட முடியாத பல கருத்துகள் இருந்திருக்கலாம்; ஆனால், திரு. வீலனைப் போல, பழமை என்பதற்காகவே பழமையைப் போற்றும் ஒரு குருட்டுத்தனமான ஆதரவாளர் தான் அல்ல என்று அவர் கூறினார். நவீன கருத்துகள் வெளிப்பட வேண்டும்; நவீன உலகம் பல அவசரமான சிக்கல்களை எதிர்கொள்ள வேண்டியுள்ளது. எனவே, இத்தகைய சிக்கல்களை அழுத்தமான முறையில் சுட்டிக்காட்டும் எந்தவொரு எழுத்தாளரும், சிந்தனையுள்ள எவராலும் கவனிக்கப்படத் தகுதியானவர் என்று அவர் கருதினார். திரு. டேடலஸ், அன்று இரவு தனது வெளிப்படையான மற்றும் நேர்மையான கட்டுரையை வாசித்ததன் மூலம் சமூகத்திற்கு ஒரு நன்மையைச் செய்திருக்கிறார் என்று அவர் கூறினார்; இது அங்கு கூடியிருந்த அனைவரின் கருத்தையும் பிரதிபலிப்பதாகவே அவர் கருதினார்.
இந்தத் தொடக்க உரைகள் முடிந்ததும், அன்றிரவின் முக்கிய விவாத நிகழ்வுகள் தொடங்கின. ஸ்டீபன், தனக்கு எதிராகக் கருத்து தெரிவித்த ஆறு அல்லது ஏழு பேச்சாளர்களின் கடுமையான விமர்சனங்களுக்கு உள்ளானான். மேகி (Magee) என்ற இளைஞர் ஒருவர், மதம் சார்ந்த உணர்வுக்கு முற்றிலும் எதிரான மனப்பான்மையுடன் உருவாக்கப்பட்ட ஒரு கட்டுரை — திரு. டேடலஸ் தான் முன்வைத்த கோட்பாட்டின் உண்மையான பொருளைப் புரிந்துகொண்டாரா என்பது சந்தேகமே — எப்படி இச்சமூகத்தில் அங்கீகாரம் பெற முடிந்தது என்று வியப்பு தெரிவித்தார். திருச்சபையைத் தவிர,
கலை உணர்வை வளர்த்து, அதைப் பாதுகாத்தது வேறு யார்? நாடகக் கலையின் பிறப்பே மதத்திலிருந்துதானே உருவானது? பாவமான சூழ்ச்சிகளைக் கொண்ட சலிப்பூட்டும் நாடகங்களுக்கு ஆதரவளிக்கவும், அதே சமயம் அழியாத உன்னதமான படைப்புகளை இழிவுபடுத்தவும் முயலும் ஒரு கோட்பாடு, உண்மையில் மிக மோசமான ஒரு கோட்பாடாகும். திரு. மேகி, இப்சனைப் பற்றி திரு. டேடலஸுக்குத் தெரிந்த அளவுக்குத் தனக்குத் தெரியாது என்றும், அவரைப் பற்றித் தெரிந்துகொள்ளும் விருப்பமும் தனக்கு இல்லை என்றும் கூறினார். இருப்பினும், இப்சனின் நாடகங்களில் ஒன்று குளியல் இடமொன்றின் சுகாதார நிலை குறித்த கதையைக் கொண்டது என்பது அவருக்குத் தெரிந்திருந்தது. இதுவே நாடகம் என்றால், டப்ளின் மாநகராட்சியின் புதிய கழிவுநீர் வடிகால் திட்டத்தை மையமாகக் கொண்டு, டப்ளினைச் சேர்ந்த ஏதோ ஒரு ஷேக்ஸ்பியர் ஏன் ஒரு அழியாத காவியத்தைப் படைக்கக்கூடாது என்று அவர் வினவினார். இந்த உரை ஒரு கடுமையான தாக்குதலுக்குத் தொடக்கப்புள்ளியாக அமைந்தது. அந்த கட்டுரை, அர்த்தமற்ற சொற்களின் கோர்வை என்றும், கலைக் கோட்பாடுகள் என்ற போர்வையில் தீய கொள்கைகளை முன்வைக்கும் தந்திரமான முயற்சி என்றும், ஐரோப்பியத் தலைநகரங்களில் நிலவும் சிதைந்த இலக்கியக் கருத்துகளின் மறுபதிப்பு என்றும் கடுமையாக விமர்சிக்கப்பட்டது. கட்டுரையாசிரியர் தனது கட்டுரையின் சில பகுதிகளை ஒருவித கேலியாக (practical joking) எழுதியிருக்கலாம் என்று கருதப்பட்டது; திரு. டேடலஸ் மிகவும் போற்றும் அந்த அறியப்படாத எழுத்தாளர்கள் காலப்போக்கில் மறைந்து மறக்கப்பட்டுவிடுவார்கள், ஆனால் 'மேக்பெத்' (Macbeth) போன்ற படைப்புகள் என்றும் நிலைத்திருக்கும் என்பது அனைவருக்கும் தெரிந்ததே. பண்டைய கலை அழகையும் உன்னதத்தையும் போற்றியது; நவீன கலை வேறு கருப்பொருள்களைத் தேர்ந்தெடுக்கலாம், ஆனால் நாத்திக நஞ்சுகளால் தங்கள் மனதைப் பாதிக்கப்படாமல் பாதுகாத்துக்கொண்டவர்கள் எதைத் தேர்ந்தெடுக்க வேண்டும் என்பதை நன்கு அறிவார்கள். ஹியூஸ் எழுந்து நின்றபோது, ​​இந்தத் தாக்குதல் உச்சக்கட்டத்தை அடைந்தது. அவர் தனது வடக்கத்திய உச்சரிப்பில், இத்தகைய கோட்பாடுகள் ஐரிஷ் மக்களின் அறநெறி சார்ந்த நலனுக்கு அச்சுறுத்தலாக இருப்பதாக முழங்கினார். அவர்களுக்கு "வெளிநாட்டு அசுத்தங்கள்" எதுவும் தேவையில்லை. திரு. டேடலஸ் தான் விரும்பும் எழுத்தாளர்களைப் படித்துக்கொள்ளலாம், ஆனால் ஐரிஷ் மக்களுக்கு என்று ஒரு உன்னதமான இலக்கிய மரபு உள்ளது; அதிலிருந்து அவர்கள் புதிய தேசபக்தி முயற்சிகளுக்குத் தூண்டுதலளிக்கும் புதிய இலட்சியங்களைக் கண்டடைய முடியும். திரு. டேடலஸ், தேசியவாத அணியிலிருந்து விலகிச் சென்றவர்; அவர் உலகளாவிய கண்ணோட்டத்தைப் (cosmopolitism) பேசுபவர். ஆனால், எல்லா நாடுகளுக்கும் உரியவன் என்று சொல்லிக்கொள்பவன் எந்த நாட்டிற்கும் உரியவன் அல்ல—கலை உருவாவதற்கு முன்பாக ஒரு தேசம் இருக்க வேண்டும். திரு. டேடலஸ் என்ன வேண்டுமானாலும் செய்துகொள்ளட்டும்; 'கலை' (Art) எனும் பீடத்தின் முன் மண்டியிட்டு, யாருக்கும் தெரியாத எழுத்தாளர்களைப் பற்றிப் பெருமையாகப் பேசிக்கொண்டிருக்கட்டும். திருச்சபையின் ஒரு பெரும் அறிஞரின் பெயரைப் போலியாகப் பயன்படுத்தினாலும், கலையை அறநெறியிலிருந்து பிரிக்கலாம் என்ற நயவஞ்சகமான கோட்பாட்டிற்கு எதிராக அயர்லாந்து விழிப்புடன் இருக்கும். கலை என்று ஒன்று இருக்க வேண்டுமானால், அது அறநெறி சார்ந்த கலையாக இருக்க வேண்டும்; மனிதனை மேம்படுத்தும் கலையாக, எல்லாவற்றிற்கும் மேலாக, தேசியக் கலையாக இருக்க வேண்டும். அயர்லாந்துக்கே உரிய இயல்பான கனிவு கொண்டவர்;
சாக்சன் இனத்தவரோ, இத்தாலியரோ அல்ல.
தலைவர் விவாதத்தைச் சுருக்கிக் கூறி, தீர்மானத்தை அவையின் முன் வைக்க வேண்டிய தருணம் வந்தபோது, ​​வழக்கம்போல ஒரு சிறிய அமைதி நிலவியது. அந்த இடைவேளையில், ஃபாதர் பட் எழுந்து நின்று, சில வார்த்தைகள் பேச அனுமதி கோரினார். அவையிலிருந்தவர்கள் உற்சாகத்துடன் கைதட்டி, ஒரு அதிகாரபூர்வமான கண்டன உரையைக் கேட்கத் தயாராக அமர்ந்தனர். மிகவும் பிந்திய நேரத்தில் அனைவரையும் காக்க வைத்ததற்காக ஃபாதர் பட் மன்னிப்பு கோரினார்; ஆனால், பலராலும் கடுமையாக விமர்சிக்கப்பட்ட அந்த கட்டுரையாளருக்கு ஆதரவாக ஒரு வார்த்தை பேச வேண்டும் என்று அவர் கருதினார். தான் ஒரு ‘சாத்தானின் வழக்கறிஞராக’ (advocatus diaboli) செயல்படப் போவதாகக் கூறினார். இந்தச் சூழலில் அந்தப் பொறுப்பை ஏற்பது அவருக்குச் சற்று சங்கடமாகவே இருந்தது; ஏனெனில், முந்தைய பேச்சாளர்களில் ஒருவர், திரு. டேடலஸின் கட்டுரையில் பயன்படுத்தப்பட்ட மொழியை ‘தேவதைகளின் மொழி’ என்று வர்ணித்திருந்தார்—அது மிகையான ஒன்றும் அல்ல. திரு. டேடலஸ் மிகவும் குறிப்பிடத்தக்க ஒரு கட்டுரையை வழங்கியிருந்தார்; அது அவையை முழுமையாக ஆக்கிரமித்ததுடன், விறுவிறுப்பான விவாதத்தைத் தூண்டி அனைவரையும் ஈர்த்திருந்தது. நிச்சயமாக, அனைவராலும்...கலை சார்ந்த விஷயங்களில் ஒரே கருத்தைக் கொண்டிருக்க வேண்டிய அவசியமில்லை. ரொமாண்டிக் (romantic) மற்றும் கிளாசிக்கல் (classical) சிந்தனைப் பள்ளிகளுக்கு இடையிலான மோதலே அனைத்து சாதனைகளுக்கும் அடிப்படையான சூழல் என்று திரு. டேடாலஸ் ஒப்புக்கொண்டார். முரண்பட்ட கோட்பாடுகளுக்கு இடையிலான இந்த மோதல், மிகச் சிறந்த படைப்புகளை உருவாக்க வல்லது என்பதற்கு அன்று இரவு தெளிவான சான்றுகள் கிடைத்தன: ஒருபுறம், அந்த அற்புதமான கட்டுரை உருவானது; மறுபுறம், எதிர்க்கட்சித் தலைவராகச் செயல்பட்ட திரு. ஹியூஸ் முன்வைத்த அழுத்தமான விமர்சனங்கள் வெளிப்பட்டன. பேசியவர்களில் ஒன்று அல்லது இருவர் கட்டுரையாளரிடம் தேவையற்ற கடுமையைக் காட்டினர் என்று அவர் கருதினார்; இருப்பினும், வாதப் பிரதிவாதங்களில் தன்னைத்தானே தற்காத்துக்கொள்ளும் திறன் கட்டுரையாளருக்கு உண்டு என்பதில் அவர் உறுதியாக இருந்தார். அந்தக்கோட்பாட்டைப் பொறுத்தவரை, தாமஸ் அக்வினாஸை அழகியல் தத்துவத்திற்கான ஒரு அதிகாரமிக்க சான்றாகக் குறிப்பிடுவதைக் கேட்பது தனக்கு ஒரு புதிய அனுபவம் என்று ஃபாதர் பட் தெரிவித்தார். அழகியல் தத்துவம் என்பது ஒரு நவீனத் துறை; அது நடைமுறைச் சார்ந்த ஒன்று. அக்வினாஸ் அழகைப் பற்றிச் சில இடங்களில் குறிப்பிட்டிருந்தாலும், அவர் அதை எப்போதும் ஒரு கோட்பாட்டு ரீதியான பார்வையிலேயே அணுகியிருந்தார். அவரது கருத்துகளை நடைமுறைச் சூழலுக்குப் பொருத்திப் புரிந்துகொள்ள, அவரது ஒட்டுமொத்த இறையியல் குறித்த ஆழமான அறிவு தேவை; அத்தகைய அறிவு திரு. டேடலஸிடம் இருந்திருக்க வாய்ப்பில்லை. அதே சமயம், திரு. டேடலஸ் அக்வினாஸின் கருத்துகளைத் தவறாகப் புரிந்துகொண்டார் (வேண்டுமென்றோ அல்லது தற்செயலாகவோ) என்று அவர் உறுதியாகக் கூற விரும்பவில்லை. ஒரு செயல், இயல்பிலேயே நல்லதாக இருந்தாலும், சூழலைப் பொறுத்துத் தீயதாக மாறக்கூடுவது போல, இயல்பிலேயே அழகான ஒரு பொருளும் பிற காரணிகளால் அதன் தன்மையை இழக்கக்கூடும். திரு. டேடலஸ் அழகை அதன் உள்ளார்ந்த தன்மையில் மட்டும் கருதி, மற்ற காரணிகளைக் கவனத்தில் கொள்ளவில்லை. ஆனால், அழகுக்கும் ஒரு நடைமுறைப் பக்கம் உண்டு. திரு. டேடலஸ் கலை மீது மிகுந்த ஆர்வம் கொண்டவர்; இத்தகைய மனிதர்கள் எப்போதும் நடைமுறைச் சிந்தனை கொண்டவர்களாக இருப்பதில்லை. தொடர்ந்து, ஃபாதர் பட், மன்னர் ஆல்ஃபிரட் மற்றும் கேக் சுட்டுக்கொண்டிருந்த மூதாட்டி குறித்த கதையை அவையோருக்கு நினைவூட்டினார்—அதாவது, கோட்பாட்டாளர் மற்றும் நடைமுறைச் சிந்தனையாளர் இடையிலான வேறுபாட்டைச் சுட்டிக்காட்டினார். இறுதியாக, கட்டுரையாளர் மன்னர் ஆல்ஃபிரட்டைப் போலச் செயல்பட்டு, தன்னை விமர்சித்த நடைமுறைச் சிந்தனையாளர்களிடம் அதிகக் கடுமை காட்டாமல் இருக்க வேண்டும் என்று கேட்டுக்கொண்டார்.
தலைவர் தனது நிறைவுரையில், கட்டுரையாளரின் எழுத்து நடையைப் பாராட்டினார்; அதே சமயம், கலை என்பது ஒரு குறிப்பிட்ட 'தேர்வு' (selection) என்பதைக் கட்டுரையாளர் மறந்துவிட்டார் என்று குறிப்பிட்டார். இந்தக் கட்டுரை குறித்த விவாதம் மிகவும் பயனுள்ளதாக அமைந்ததாகக் கூறிய அவர், ஃபாதர் பட் வழங்கிய தெளிவான மற்றும் சுருக்கமான விமர்சனத்திற்காக அவருக்கு அனைவரும் நன்றி தெரிவிக்க வேண்டும் என்றார். திரு. டேடலஸ் சற்று கடுமையான விமர்சனங்களுக்கு உள்ளானாலும், அவரது கட்டுரையில் இருந்த பல சிறப்பம்சங்களைக் கருத்தில் கொண்டு, அவர் (தலைவர்) ஒரு கருத்தை முன்வைத்தார்: இந்தக் கட்டுரைக்காக திரு. டேடலஸுக்கு இந்தச் சங்கம் தனது மனமார்ந்த நன்றியைத் தெரிவித்துக்கொள்ள வேண்டும் என்பதில் அனைவரும் உடன்படுவார்கள் என்று நம்புவதாகக் கூறினார். ...மற்றும் அறிவுறுத்தக்கூடிய கட்டுரை. நன்றி நவிலல் தீர்மானம் ஒருமனதாக நிறைவேறியது, ஆனால் அதில் எந்த உற்சாகமும் இல்லை.
ஸ்டீபன் எழுந்து நின்று தலைவணங்கினான். அன்றிரவு கட்டுரை வாசித்தவர், தன்னை விமர்சித்தவர்களுக்குப் பதிலளிக்க இந்த வாய்ப்பைப் பயன்படுத்திக்கொள்வது வழக்கமாக இருந்தது; ஆனால் ஸ்டீபன், தனக்குத் தெரிவிக்கப்பட்ட நன்றிக்குத் தலைவணங்கி ஏற்றுக்கொள்வதோடு நிறுத்திக்கொண்டான். சிலர் அவனிடம் பேசச் சொல்லி வற்புறுத்தினர், ஆனால் தலைவர் சிறிது நேரம் காத்திருந்தும் அவன் பேசாததால், நிகழ்வு விரைவாக முடிவுக்கு வந்தது. ஐந்து நிமிடங்களுக்குள் இயற்பியல் அரங்கம் (Physics Theatre) காலியானது. கீழே இருந்த மண்டபத்தில், இளைஞர்கள் தங்கள் கோட்டுகளை அணிந்துகொண்டும், சிகரெட்டுகளைப் பற்றவைத்துக் கொண்டும் இருந்தனர். ஸ்டீபன் தன் தந்தையையும் மாரிஸையும் தேடிப் பார்த்தான், ஆனால் அவர்களை எங்கும் காணவில்லை; எனவே, அவன் தனியாக வீட்டிற்குப் புறப்பட்டான். 'கிரீன்' (Green) பகுதியின் ஒரு மூலையில், அவன் நான்கு இளைஞர்களைச் சந்தித்தான்—அவர்கள் மேடன், கிரான்லி, டெம்பிள் என்ற மருத்துவ மாணவன் மற்றும் சுங்க அலுவலகத்தில் (Custom-House) பணிபுரியும் ஒரு எழுத்தர். மேடன் ஸ்டீபனின் கையைப் பிடித்து, அவனிடம் மட்டும் கேட்கும் வகையில் ஆறுதலாகக் கூறினான்:
— என்ன நண்பா, அந்த ஆட்களுக்கு இதைப் புரிந்துகொள்ள முடியாது என்று நான் முன்பே சொன்னேன் அல்லவா? இது அவர்களுக்குப் புரியாத அளவுக்கு மிகச் சிறந்த கட்டுரை என்று எனக்குத் தெரியும்! —
இந்த நட்பான செயலைக் கண்டு ஸ்டீபன் நெகிழ்ந்தான், ஆனால் பேச்சை மாற்ற விரும்புவது போலத் தலையை அசைத்தான். உண்மையில், மேடனுக்கும் அந்தக் கட்டுரையின் பொருள் பெரிய அளவில் புரியவில்லை என்பதும், புரிந்த விஷயங்களும் அவனுக்குப் பிடிக்கவில்லை என்பதும் ஸ்டீபனுக்குத் தெரியும். ஸ்டீபன் அந்த நான்கு இளைஞர்களுடன் சேர்ந்தபோது, ​​அவர்கள் மிகவும் மெதுவாக நடந்து சென்றுகொண்டிருந்தனர்; ஈஸ்டர் திங்களன்று 'விக்லோ' (Wicklow) பகுதிக்குச் செல்வது குறித்துப் பேசிக்கொண்டிருந்தனர். ஸ்டீபன் நடைபாதையின் ஓரத்தில் மேடனுக்கு அருகில் நடக்க, அந்த நால்வரும் அகலமான நடைபாதையில் வரிசையாகச் சென்றனர். நடுவில் இருந்த கிரான்லி, ஒரு பக்கம் மேடனையும் மறுபக்கம் சுங்க அலுவலக எழுத்தரையும் கைகோர்த்துக்கொண்டிருந்தான். ஸ்டீபன் கவனக்குறைவாகக் கேட்டுக்கொண்டிருந்தான். கிரான்லி (மற்ற ஓய்வுநேர நண்பர்களுடன் நடக்கும்போது அவன் வழக்கமாகச் செய்வது போலவே) ஒரு கலப்பு மொழியில் பேசிக்கொண்டிருந்தான்; அதன் அடிப்படை லத்தீன் மொழியாகவும், அதன் மேல் அடுக்கு ஐரிஷ், பிரெஞ்சு மற்றும் ஜெர்மன் சொற்களைக் கொண்டதாகவும் இருந்தது.
— Atque ad duas horas in Wicklowio venit — (அவர்கள் விக்லோவை இரண்டு மணி அளவில் சென்றடைவார்கள்)
— Damnum longum tempus prendit — (இது அதிக நேரம் எடுக்கும் போலிருக்கிறதே!) என்று சுங்க அலுவலக எழுத்தர் கூறினார்.
— Quando... இல்லை, அதாவது... quo in... bateau... (எப்போது... அதாவது... எந்த... படகில்...) — என்று டெம்பிள் கேட்டான்.
— ‘ரெஜினா மேரிஸ்’ (Regina Maris) கப்பலில் செல்லலாம் — என்று கிரான்லி கூறினான்.
சிறிது உரையாடலுக்குப் பிறகு, அந்த இளைஞர்கள் ‘சீ-குவீன்’ (Sea-Queen) கப்பலில் விக்லோவுக்குச் செல்ல முடிவெடுத்தனர். இந்த உரையாடலைக் கேட்ட ஸ்டீபன் மிகுந்த நிம்மதி அடைந்தான்; சில நிமிடங்களிலேயே, அவனுக்கு நேர்ந்த துரதிர்ஷ்டத்தின் வலி மெல்லக் குறையத் தொடங்கியது. இறுதியில், ஸ்டீபன் நடந்து செல்வதைக் கவனித்த கிரான்லி...பாதையின் ஓரத்தில் நின்று அவன் கூறினான்:
— Ecce orator qui in malo humore est (இதோ, கெட்ட மனநிலையில் இருக்கும் பேச்சாளர்) —
— Non sum (நான் அப்படி இல்லை) — என்று ஸ்டீபன் கூறினான்.
— Credo ut estis (நீ அப்படித்தான் இருக்கிறாய் என்று நினைக்கிறேன்) — என்று கிரான்லி கூறினான்.
— Minime (அப்படியெல்லாம் இல்லை) —
— Credo ut vos sanguinarius mendox estis, quia facies vestra monstrat ut vos in malo humore estis (நீ ஒரு கொடூரமான பொய் சொல்பவன் என்று நினைக்கிறேன், ஏனென்றால் உன் முகம் நீ கெட்ட மனநிலையில் இருப்பதைக் காட்டுகிறது) —
இந்த மொழியில் சரளமாகப் பேசத் தெரியாத மேடன், உரையாடலை மீண்டும் ஆங்கிலத்திற்குத் திருப்பினான். சுங்க அலுவலகத்தில் (Custom-House) பணிபுரியும் அந்த எழுத்தர், ஸ்டீபனின் எழுத்து நடையைப் பாராட்டுவதைத் தனது கடமையாகக் கருதினார். அவர் பருமனான, கொழுத்த முகத்தைக் கொண்ட இளைஞர்; கையில் ஒரு குடையை வைத்திருந்தார்.
தன்னுடன் இருந்த மற்றவர்களை விட அவர் சில ஆண்டுகள் மூத்தவர்; இருப்பினும், மன மற்றும் அறவியல் அறிவியலில் (Mental and Moral Science) பட்டம் பெற அவர் முடிவெடுத்திருந்தார். அவர் கிரான்லியின் நெருங்கிய நண்பராக இருந்தார்; கிரான்லியின் வசீகரமான பேச்சாற்றலால் ஈர்க்கப்பட்டுதான் அவர் கல்லூரியின் இரவு வகுப்புகளில் சேர்ந்தார். கிரான்லி தனது நேரத்தின் பெரும்பகுதியை, இளைஞர்களை வெவ்வேறு வாழ்க்கை வழிகளைத் தேர்ந்தெடுக்கத் தூண்டுவதிலேயே செலவிடுவார். சுங்க அலுவலகத்தைச் சேர்ந்த அந்த எழுத்தரின் பெயர் ஓ'நீல். அவர் மிகவும் கனிவான மனிதர்; கிரான்லியின் தீவிரமான கேலிகளைக் கேட்டு, ஆஸ்துமா நோயாளி போல மூச்சு இரைக்கச் சிரித்துக்கொண்டே இருப்பார். அதே சமயம், தனது அறிவுத்திறனை மேம்படுத்திக்கொள்ள உதவும் எந்தவொரு வாய்ப்பையும் அறிந்துகொள்வதில் அவர் மிகுந்த ஆர்வம் காட்டினார். அவர் விவாத மன்றத்திலும் (Debating Society), கல்லூரிச் சங்கக் கூட்டங்களிலும் கலந்துகொள்வார்; ஏனெனில், இதன் மூலம் அவர் பல்கலைக்கழக வாழ்க்கையோடு தொடர்பில் இருக்க முடிந்தது. அவர் மிகவும் எச்சரிக்கையுணர்வுடன் செயல்படும் இளைஞர், ஆனால் பெண்களைப் பற்றி கிரான்லி தன்னை கேலி செய்வதை மட்டும் அவர் அனுமதித்துவிடுவார். ஸ்டீபன், தனது கட்டுரையைப் பற்றிப் பேசுவதைத் தவிர்க்குமாறு மற்றவர்களிடம் கேட்டுக்கொண்டான்; ஆனால், ஓ'நீல் இதைப் பயன்படுத்திக்கொள்ள முடிவு செய்தார். அவர் ஸ்டீபனிடம், இளம் பெண்களின் ‘ரகசியக் குறிப்பேடுகளில்’ (confession-albums) காணப்படும் வகையிலான கேள்விகளைக் கேட்டார். ஸ்டீபன், இவருடைய அறிவுலகம் ஒரு இனிப்புக்கடையைப் (confectioner’s shop) போலவே இருக்க வேண்டும் என்று நினைத்துக்கொண்டான். டெம்பிள் என்பவன், ஜிப்சி இனத்தவர் போலத் தோற்றமளிக்கும் ஒரு இளைஞன்; அவனது நடையும் பேச்சும் தள்ளாடும் தன்மையுடன் இருந்தன. அவன் அயர்லாந்தின் மேற்குப் பகுதியிலிருந்து வந்தவன், மேலும் தீவிர புரட்சிகரமான கருத்துகளைக் கொண்டவன் என்று அறியப்பட்டான். ஓ'நீல் கிரான்லியிடம் சிறிது நேரம் பேசிக்கொண்டிருந்தார். கிரான்லியும் ஸ்டீபனிடம் காட்டியதை விட அதிக மரியாதையுடன் அவருக்குப் பதிலளித்துக்கொண்டிருந்தார். அப்போது டெம்பிள், சிலமுறை தயங்கித் தடுமாறிய பிறகு, ஒரு வாக்கியத்தைச் சொன்னான்:
— எனக்குத் தோணுது... அது ஒரு மிகச் சிறந்த கட்டுரை! —
கிரான்லி தன் முகத்தில் எந்த உணர்ச்சியையும் காட்டாமல் அவனைத் திரும்பிப் பார்த்தான். டெம்பிள் தொடர்ந்து பேசினான்:
— எல்லாரையும் நிமிர்ந்து உட்கார வச்சுடுச்சு! —
— 'ஹபேஸ்னே பிபிதும்?' (Habesne bibitum?) — என்று கேட்டான் கிரான்லி.
— மன்னிக்கணும் சார், — என்று ஸ்டீபனை நோக்கிச் சொன்னான் டெம்பிள். — நீங்க இயேசுவை நம்புறீங்களா? ... நான் இயேசுவை நம்புறது இல்ல, — என்று அவன் மேலும் கூறினான்.
ஸ்டீபன் அந்தச் சொல்லின் தொனியைக் கேட்டு உரக்கச் சிரித்தான். டெம்பிள் ஏதோ ஒருவித மன்னிப்பு கேட்பது போலத் தடுமாறத் தொடங்கியபோது, ​​ஸ்டீபன் குறுக்கிட்டுச் சொன்னான்:
— எனக்குத் தெரியாது... நீங்க இயேசுவை நம்புறீங்களானு. நான் மனிதனை நம்புறேன்... நீங்க இயேசுவை நம்புறீங்கன்னா... அப்போ... நான்...
உங்களைச் சந்தித்த முதல் முறையிலேயே இதைப் பத்தி எதுவும் சொல்லியிருக்கக் கூடாது... அப்படித் தான் நினைக்கிறீங்களா? —
டெம்பிளின் பேச்சு மெல்ல மெல்லப் புரியாத முணுமுணுப்பாக மாறிய வரை, ஓ'நீல் அமைதியாகவும் தீவிரமாகவும் இருந்தார். பிறகு, ஏதோ ஒரு புதிய விஷயத்தைப் பற்றிப் பேசுவது போல அவர் கேட்டார்:
— உங்க கட்டுரை எனக்கு ரொம்ப பிடிச்சிருந்தது, அந்தப் பேச்சுகளும் கூட... ஹியூஸைப் பத்தி நீங்க என்ன நினைக்கிறீங்க? —
ஸ்டீபன் பதில் சொல்லவில்லை.
— ஒரு கேவலமான ஆளு, — என்றான் டெம்பிள்.
— அவரோட பேச்சு ரொம்ப மோசமான ரசனையோட இருந்ததுனு எனக்குத் தோணுது, — என்று அனுதாபத்துடன் கூறினார் ஓ'நீல்.
— 'பெல்லம் பொக்கம் ஹபெத்' (Bellam boccam habet) — என்றான் கிரான்லி.
— ஆமா, அவர் எல்லை மீறிப் பேசிட்டாருனு தான் நினைக்கிறேன். ஆனா, அவருக்கு இருக்கிற அதீத ஆர்வத்துல அவர் அப்படிப் பேசிடுறாரு, — என்றான் மேடன்.
— 'பேட்ரியாட்கஸ் எஸ்ட்' (Patriotkus est) —
— ஆமா, அவர் ஒரு தேசபக்தர், — என்று மூச்சு வாங்கும் ஒலியுடன் சிரித்துக்கொண்டே சொன்னார் ஓ'நீல். — ஆனா, ஃபாதர் பட்-ஓட பேச்சு ரொம்ப நல்லா இருந்தது; தெளிவாவும் தத்துவார்த்தமாவும் இருந்தது. —
— அப்படியா நீங்க நினைக்கிறீங்க? — பாதையின் உட்புறத்திலிருந்து டெம்பிள் ஸ்டீபனை நோக்கிக் கூவினான்... "மன்னிக்கவும்... பட் (Butt) ஆற்றிய உரை குறித்து அவர் என்ன நினைக்கிறார் என்று தெரிந்துகொள்ள விரும்பினேன்," என்று மற்ற மூவரிடமும் ஒரே நேரத்தில் விளக்கினான்... "நீ என்ன நினைக்கிறாய்... அவரும் ஒரு கேவலமான மனிதர் (cad) என்றுதான் உனக்கும் தோன்றியதா?" —
தன்னைக் குறிப்பிடும் இந்த விசித்திரமான முறையைக் கேட்டு ஸ்டீபன் சிரிக்காமல் இருக்க முடியவில்லை; இருப்பினும், ஃபாதர் பட் ஆற்றிய உரை அவனுக்குள் எவ்விதமான நல்லெண்ணத்தையும் ஏற்படுத்தியிருக்கவில்லை.
— "அவர் தினமும் நமக்குச் சொல்லும் அதே பாணிதான் இது," என்றான் மேடன். "அவரது பாணி உனக்குத் தெரியும்தானே?" —
— "அவரது உரை எனக்கு எரிச்சலூட்டியது," என்று சுருக்கமாகக் கூறினான் ஸ்டீபன். —
— "ஏன்? ஏன் அவர் உனக்கு எரிச்சலூட்டினார்?" என்று ஆர்வத்துடன் கேட்டான் டெம்பிள். —
ஸ்டீபன் பதில் சொல்வதற்குப் பதிலாக முகத்தைச் சுளித்தான்:
— "மிகவும் கேவலமான உரை," என்றான் டெம்பிள்... "நான் ஒரு பகுத்தறிவாளி. எனக்கு எந்த மதத்தின் மீதும் நம்பிக்கையில்லை." —
— "அவரது உரையின் ஒரு பகுதியை அவர் நல்லெண்ணத்துடன்தான் சொன்னார் என்று நினைக்கிறேன்," என்று சிறிது இடைவெளிக்குப் பிறகு கிரான்லி மெதுவாகக் கூறினான்; அவன் தன் முகத்தைத் திருப்பி ஸ்டீபனை நேராகப் பார்த்தான். ஸ்டீபன் அவனது பார்வையை எதிர்கொண்டான்; அவனது பிரகாசமான,




கருமையான கண்களை உற்று நோக்கினான். அவர்களின் கண்கள் சந்தித்த அந்தத் தருணத்தில், அவனுக்குள் ஒரு நம்பிக்கை துளிர்த்தது. அந்த வார்த்தைகளில் ஊக்கமளிக்கும் வகையில் எதுவுமில்லை; அது எவ்வளவு தூரம் நியாயமானது என்பதில் அவனுக்குப் பெரும் சந்தேகமும் இருந்தது; ஆனாலும், ஏதோ ஒரு நம்பிக்கை அவனைத் தொட்டுச் சென்றதை அவன் உணர்ந்தான். அவன் அந்த நான்கு இளைஞர்களுடன் சேர்ந்து நடந்துகொண்டே சிந்தனையில் ஆழ்ந்தான். அவர்கள் கடந்து சென்ற ஒரு சாதாரணமான தெருவில் இருந்த சிறிய கடை ஒன்றின் ஜன்னல் அருகே கிரான்லி நின்றான். அங்கிருந்த கண்ணாடியில் சாய்வாகத் தொங்கிக்கொண்டிருந்த, பழைய, மஞ்சள் நிறமடைந்த 'டெய்லி கிராஃபிக்' (Daily Graphic) இதழை அவன் உற்று நோக்கினான். அதில் குளிர்காலக் காட்சி ஒன்று அச்சிடப்பட்டிருந்தது. யாரும் எதுவும் பேசவில்லை; மௌனம் நிரந்தரமாக நிலவிவிடுமோ என்று தோன்றிய தருணத்தில், மேடன் அவனிடம்...அவன் உற்று நோக்கிக் கொண்டிருந்தது என்னவென்றால், அதுதான். கிரான்லி தன்னை வினவியவனைப் பார்த்துவிட்டு, மீண்டும் அந்த ஆபாசப் படத்தைப் பார்த்தான்; பிறகு, தலையை கனமாக அசைத்து அந்தப் படத்தைக் காட்டினான்.
— என்ன... அது என்ன? என்று கேட்டான் டெம்பிள்; அவன் அதற்கு அடுத்த ஜன்னலில் வைக்கப்பட்டிருந்த பன்றிக் கால்களை (crubeens) உற்றுப் பார்த்துக் கொண்டிருந்தான்.
கிரான்லி தனது உணர்ச்சியற்ற முகத்தைத் திருப்பி, அந்தப் படத்தைச் சுட்டிக்காட்டிச் சொன்னான்:
— Feuch ar eis super stradam An Liverpoolio —
இசபெல் தனது மடாலயத்திலிருந்து வீடு திரும்பியதால், ஸ்டீபனின் குடும்ப வட்டம் விரிவடைந்தது. சில காலமாகவே அவள் உடல்நலம் குன்றியிருந்தாள்; எனவே, அவளை வீட்டிலேயே வைத்துப் பராமரிக்குமாறு கன்னியாஸ்திரிகள் அறிவுறுத்தியிருந்தனர். ஸ்டீபன் எழுதிய கட்டுரை தொடர்பான அந்த முக்கியமான நிகழ்வு நடந்த சில நாட்களுக்குப் பிறகு அவள் வீடு திரும்பினாள். ஸ்டீபன் வீட்டின் முன்புறமிருந்த சிறிய ஜன்னல் வழியாக ஆற்றின் முகத்துவாரத்தைப் பார்த்துக் கொண்டிருந்தபோது, ​​அவனது பெற்றோர்கள் டிராம் வண்டியிலிருந்து இறங்கி வருவதைக் கண்டான்; அவர்களுக்கு இடையில் மெலிந்த, வெளிறிய தோற்றமுடைய ஒரு பெண் நடந்து வந்தாள். தனது வீட்டில் இன்னொரு நபர் வந்து தங்குவதை ஸ்டீபனின் தந்தை விரும்பவில்லை; குறிப்பாக, அவர் பெரிய அளவில் பாசம் காட்டாத தனது மகள் அங்கு வருவதை அவர் விரும்பவில்லை. மடாலயத்தில் தனக்குக் கிடைத்த வாய்ப்பைப் பயன்படுத்திக் கொள்ளாமல் மகள் வீடு திரும்புவது அவருக்கு எரிச்சலைத் தந்தது. இருப்பினும், அவ்வப்போது வெளிப்படும் அவரது பொதுக் கடமை உணர்வு உண்மையானதுதான்; எனவே, தனது உதவியின்றி அந்தப் பெண்ணை வீட்டிற்கு அழைத்து வர மனைவியை அவர் அனுமதிக்கவில்லை. தனது மகள் தனக்கு உதவியாக இருப்பதற்குப் பதிலாக ஒரு சுமையாகவே இருப்பாள் என்ற எண்ணமும், தான் மிகுந்த பொறுப்புணர்வுடன் தனது மூத்த மகனின் தோள்களில் சுமத்திய பொறுப்புகள் அந்த இளைஞனுக்குச் சலிப்பை ஏற்படுத்தத் தொடங்கியிருக்கலாம் என்ற ஐயமும், அவரது எதிர்காலக் கனவுகளைக் குழப்பமடையச் செய்தன. ஒருவேளை, முரண்பாடுகளை விரும்பும் இயல்பு அவரிடம் இருந்திருக்கலாம்; அதனால்தான் அவர் மற்றவர்களிடமிருந்து கடின உழைப்பையும், கட்டுக்கோப்பான வாழ்க்கையையும் எதிர்பார்த்தார். அவரது சந்ததியினரிடம் அந்த மேன்மையை அவர் கண்டார்; ஆனால், அவர் ஏதேனும் ஒரு பொருள்சார்ந்த உயர்வை மீண்டும் அடைய விரும்பினார் என்று சொல்ல முடியாது. ஸ்டீபனிடமிருந்து ஒரு நிபந்தனையுடன் கூடிய மன்னிப்பைப் பெற்றிருந்த சூழலிலும், தனது மகன் அந்த நுட்பமான மேன்மையை மீண்டும் வெளிப்படுத்த வேண்டும் என்றே அவர் விரும்பினார். ஆனால், தந்தைக்கும் மகனுக்கும் இடையிலான இந்த மெல்லிய பிணைப்பு, அன்றாட வாழ்க்கையின் நடைமுறைகளால் தேய்ந்து போயிருந்தது. மேலும், அந்த உறவில் இருந்த இறுக்கமும், காலப்போக்கில் ஏற்பட்ட துருப்பிடித்தல் போன்ற சிதைவும் காரணமாக, அதன் வழியாகக் கடத்தப்பட்ட செய்திகள் குறைந்து, வலுவிழந்தும் போயின.
ஸ்டீபனின் தந்தை, தனக்கு உண்மை என்று தெரிந்த விஷயத்தையே பொய் என்று நம்பும் அளவுக்குத் தன்னைத்தானே வாதங்களால் நம்பவைத்துக் கொள்ளும் திறன் கொண்டவர். தனது அழிவுக்குத் தானேதான் காரணம் என்பது அவருக்குத் தெரியும்; ஆனால், மற்றவர்களால்தான் அது நிகழ்ந்தது என்று அவர் தன்னைத்தானே நம்பவைத்துக் கொண்டார். அவரிடம் தனது மகனைப் போலவே பொறுப்புகளைத் தவிர்க்கும் குணம் இருந்தது, ஆனால் மகனிடம் இருந்த துணிச்சல் அவரிடம் இல்லை. அவர், எந்த ஆதாரத்தைக் காட்டினாலும் தனது முதல் அபிப்பிராயத்தை மாற்றிக்கொள்ள மறுக்கும், தர்க்கமற்ற, தங்களை அறிவாளிகளாகக் கருதிக்கொள்ளும் மனிதர்களில் ஒருவர். அவரது மனைவி, தனக்குரிய கடமைகளை மிகத் துல்லியமாக, எழுத்துப்பூர்வமாகச் செய்திருந்தார்; இருப்பினும், அவர் பிறந்த குலத்தின் காரணமாக அவர் செய்த ‘குற்றத்தை’ அவளால் ஒருபோதும் ஈடு செய்ய முடியவில்லை. உயர் சமூக வர்க்கங்களில் இயல்பானதாகக் கருதப்படும் இத்தகைய புரிதலின்மை, நடுத்தர வர்க்கத்தில் அங்கீகரிக்கப்படுவதில்லை; மாறாக, அங்கு இது தீராத, குறுகிய மனப்பான்மை கொண்ட வெறுப்புணர்வுகளுக்கும் பகைகளுக்கும் வழிவகுக்கிறது. திரு. டேடலஸ், தனது மனைவியின் பிறந்த குடும்பப் பெயரை இடைக்கால மனிதர்களைப் போன்ற தீவிர வெறுப்புடன் பார்த்தார்; அது அவருக்கு ஒரு அருவருப்பான நாற்றமாகவே இருந்தது. அந்தப் பெயருடன் தனக்கு ஏற்பட்ட பிணைப்புதான், தனது கோழைத்தனத்திற்குள்ளேயே நேர்மையுடன் அவர் ஒப்புக்கொள்ளக்கூடிய ஒரே பாவம். வாழ்க்கையின் இறுதிக்கட்டத்தை நெருங்கிக்கொண்டிருந்த அவர், வசதியான வாழ்வை இழந்துவிட்டதையும், அதற்குப் பதிலாகச் சங்கடமான பழக்கவழக்கங்களைச் சேர்த்துக்கொண்டதையும் உணர்ந்து வேதனைப்பட்டார். இதிலிருந்து தன்னை ஆற்றுப்படுத்திக்கொள்ளவும், பழிவாங்கிக்கொள்ளவும் அவர் நீண்ட, மீண்டும் மீண்டும் சொல்லப்படும் வசவுச் சொற்களைப் பயன்படுத்தினார்; இது அவரை ஒரு குறிப்பிட்ட எண்ணத்திலேயே மூழ்கியிருக்கும் மனநிலை கொண்டவராக (monomaniac) மாற்றும் அபாயத்தை ஏற்படுத்தியது. இரவு நேரங்களில், வீட்டின் அடுப்பங்கரையே இந்த வெறுப்புணர்வுகளுக்குச் சாட்சியாக இருந்தது; அங்கு அவர் தனக்குள்ளேயே சிந்தித்து, முணுமுணுத்து, உறுமி, சாபமிட்டுக்கொண்டிருந்தார். ஆரம்பத்தில் தனது மனைவியின் மீது அவர் காட்டிய கருணை விரைவில் மறைந்துபோனது; மாறாக, அவள் செய்யும் செயல்கள் அவரை எரிச்சலூட்டத் தொடங்கின. அவரது கடமை உணர்வுடன் கூடிய குறியீட்டுச் செயல்பாடு ஒருபுறம் இருக்க, அவரது வாழ்க்கையின் பெரும் ஏமாற்றமானது, மிகவும் விரும்பப்பட்ட ஒரு புகழை இழந்ததன் மூலம் இன்னும் தீவிரமடைந்தது. ஓரளவிலான வருமானம் மற்றும் சமூக உறவுகளை மேம்படுத்தும் சில தனித்திறன்கள் இருந்ததால், திரு. டேடலஸ் தன்னை ஒரு சிறிய உலகின் மையமாகவும், ஒரு சிறிய சமூகத்தின் செல்லப்பிள்ளையாகவும் கருதி வந்தார். இந்த அந்தஸ்தைத் தொடர்ந்து தக்கவைத்துக் கொள்ள அவர் கடுமையாக முயன்றார்; ஆனால், இதற்காக அவர் காட்டிய பொறுப்பற்ற தாராள மனப்பான்மை, அவரது குடும்பத்தினர் நடைமுறையிலும் மனதளவிலும் பெரிதும் துன்பப்படக் காரணமானது. தான் இவ்வளவு விரும்பும் இந்த அந்தஸ்தைத் தக்கவைக்கப் போராடும் அதே வேளையில், தனது மகனின் (அவனைப் புரிந்துகொள்ள அவர் எந்த முயற்சியும் எடுக்கவில்லை) மூலமாக, குடும்ப விவகாரங்கள் ஏதோ ஒரு தெய்வீக வழியில் தானாகவே சீரடைந்துவிடும் என்று அவர் கற்பனை செய்துகொண்டார். இத்தகைய நம்பிக்கையை வளர்த்துக்கொள்ளும்போது, ​​அது சில சமயங்களில் தனது மகனின் மீதான அவரது அன்பைக் கசப்பானதாக மாற்றியது; ஏனெனில், அந்த நம்பிக்கையின் மூலம் அவர் தனது மகனைத் தன்னைவிட உயர்ந்தவனாக மறைமுகமாக ஒப்புக்கொண்டிருந்தார். ஆனால், இப்போது தனது நம்பிக்கை வெறும் முட்டாள்தனமானது என்று அவர் உணரத் தொடங்கிய நிலையில், அந்த அன்பில் ஏற்பட்ட கசப்பு அவரது உணர்வுப்பூர்வமான மனநிலையின் ஒரு நிரந்தர அங்கமாகவே மாறிவிடும் போலத் தோன்றியது. பிரபுத்துவத்தைப் பற்றிய அவரது மகனின் கண்ணோட்டம், அவர் உடன்படக்கூடிய ஒன்றாக இருக்கவில்லை; மேலும், குடும்பச் சண்டைகளின்போது அவரது மகன் காட்டிய மௌனம், அவருக்கு இனி ஒரு பாராட்டு போலத் தோன்றவில்லை. உண்மையில், அவர் மிகவும் கூர்மையான அறிவுடையவராக இருந்ததால், இது தனது அதிகார உரிமைகளுக்கு எதிரான ஒரு மறைமுக அச்சுறுத்தல் என்பதை உணர்ந்துகொண்டார். தனது மகன்... என்று அவர் கருதியிருந்தால், அது தவறான கணிப்பாக இருந்திருக்காது.
@@
இத்தகைய உதவிகளையும், அதனுடன் வரும் அந்த விகாரமான, அருவருப்பான நீண்ட பேச்சுகளையும், வழிதவறிய ஒரு பிள்ளைக்குத் தேவையான வாழ்வாதாரங்களை வழங்குவதற்காக, ஒரு தந்தை கோரும் கட்டாயக் காணிக்கையாகவே அவன் கருதினான்.
ஸ்டீபன் தனது பெற்றோரை அவ்வளவு தீவிரமாகக் கருதியதில்லை. அவனது பார்வையில், அவர்களும் அவனும் ஏற்படுத்திக்கொண்ட உறவுமுறை தவறானதாகவும், இயற்கைக்கு மாறானதாகவும் இருந்தது. அவர்கள் காட்டும் அன்பிற்குப் பதிலாக, அவன் அவர்களிடம் மிகுந்த கண்ணியத்துடனும், அதே சமயம் அவர்களுக்குத் தேவையான பல நடைமுறை உதவிகளைச் செய்து கொடுக்கும் மனவுறுதியுடனும் இருந்தான். ஆனால், தனது தீவிரமான இலட்சியவாதக் கொள்கையில் ஊறியிருந்த அவனுக்கு, அந்த உதவிகள் வெறும் அற்பமான செயல்களாகவே தெரிந்தன. ஆன்மீக ரீதியில் ஆபத்தானவை என்று அவன் கருதிய உதவிகளை மட்டுமே அவன் மறுத்தான். உண்மையில், இந்த ஒரு நிபந்தனை அவனது உதவியையே அர்த்தமற்றதாக்கிவிட்டது என்றுதான் சொல்ல வேண்டும்; ஏனெனில், அவன் தனது ஆன்மாவில் ஒரு சுதந்திர உணர்வை வளர்த்துக்கொண்டிருந்தான், அது எந்தவிதமான அடிபணிதலையும் ஏற்றுக்கொள்ளத் தயாராக இல்லை. இதற்கு அவனுக்குத் தெய்வீக முன்மாதிரிகளே ஊக்கமளித்தன. போதகர்கள் 'கீழ்ப்படிதல்' என்ற கட்டளையாக விரித்துரைக்கும் கருத்து, அவனுக்கு மிகச் சிறியதாகவும், ஏளனம் நிறைந்ததாகவும், முழுமையற்றதாகவும் தோன்றியது. இயேசுவின் வாழ்க்கை வரலாறும், அவர் மற்றவர்களுக்குக் கட்டுப்பட்டு வாழ்ந்தவர் என்ற எண்ணத்தை அவனுள் ஏற்படுத்தவில்லை. அவன் உண்மையான ரோமன் கத்தோலிக்கனாக இருந்த காலத்தில்கூட, இயேசுவின் பிம்பம் அவனுக்கு மிகவும் தொலைவில் இருப்பவராகவும், உணர்ச்சியற்றவராகவும் தெரிந்தார்.

மீட்பரான இயேசுவை நோக்கி, அவன் ஒருமுறை கூட மனப்பூர்வமாக, தீவிரமான பிரார்த்தனையைச் செய்ததில்லை. மாறாக, மீட்பின் பாதையில் ஒரு 'மென்மையான, ஈர்க்கக்கூடிய' சக்தியாகக் கருதப்பட்ட மேரியிடமே அவன் தனது ஆன்மீக விஷயங்களை ஒப்படைத்திருந்தான். இப்போது, ​​திருச்சபையின் கட்டுப்பாடுகளிலிருந்து அவன் விடுதலை பெற்றிருப்பது, தற்செயலாக, அந்தச் சபையை உருவாக்கியவரையே (இயேசுவையே) நோக்கி அவன் மீண்டும் திரும்புவது போல அமைந்தது. இந்த உந்துதல் அவனை ஒருவேளை புராட்டஸ்டன்டிசத்தின் (Protestantism) சிறப்புகளை ஆராயத் தூண்டியிருக்கலாம்; ஆனால், முரண்பட்ட மற்றும் அபத்தமான விஷயங்களைக் கூட ஒழுங்குபடுத்த வேண்டும் என்ற அவனது மற்றொரு இயல்பான உந்துதல், அவனை வேறு திசையில் திருப்பியது. மேலும், திருச்சபையின் (Papacy) அகங்காரமானது, இயேசுவின் போதனைகளில் ஒன்றான ‘உங்களுக்கு உண்மையைச் சொல்கிறேன்’ (Amen: I say to you) என்ற சொற்றொடருக்கு அப்பால் எதற்கும் விளக்கம் அளிக்க மறுக்கும் அவரது மனப்பாங்கிலிருந்து உருவானதா என்பது அவனுக்குத் தெரியவில்லை. ஆனால், இயேசுவின் புதிரான கூற்றுகளுக்குப் பின்னால், புராட்டஸ்டன்ட் (Protestant) இறையியலில் காணக்கூடிய கருத்துகளை விட, மிகவும் தெளிவான ஒரு கருத்தாக்கம் இருந்திருக்கும் என்பதில் அவன் உறுதியாக இருந்தான்.
— இதை உன் நாட்குறிப்பில் குறித்து வைத்துக்கொள், என்று அவன் மாரிஸிடம் கூறினான். புராட்டஸ்டன்ட் மரபுவாதம் (Protestant Orthodoxy) என்பது லான்டி மெக்ஹேலின் (Lanty McHale) நாயைப் போன்றது; அது அனைவருடனும் சிறிது தூரம் கூடவே நடந்து செல்லும்.
— அந்த நாய்க்குப் பயிற்சி அளித்தது புனித பவுல் (S. Paul) போலிருக்கிறது, என்றான் மாரிஸ்.
ஒருநாள், எதிர்பாராதவிதமாக ஸ்டீபன் கல்லூரிக்குச் சென்றபோது, ​​மெக்கான் (McCann) ஒரு நீண்ட பாராட்டுப் பத்திரத்தை (testimonial) கையில் ஏந்தியபடி மண்டபத்தில் நிற்பதைக் கண்டான். அந்தப் பத்திரத்தின் மற்றொரு பகுதி மண்டபத்திலிருந்த மேசையின் மீது இருந்தது; கல்லூரியிலிருந்த பெரும்பாலான இளைஞர்கள் அதில் கையொப்பமிட்டுக் கொண்டிருந்தனர். மெக்கான் ஒரு சிறிய குழுவிடம் உற்சாகமாகப் பேசிக்கொண்டிருந்தான். அந்தப் பாராட்டுப் பத்திரம், டப்ளின் பல்கலைக்கழக மாணவர்கள் ரஷ்யாவின் ஜார் மன்னருக்கு (Tsar of Russia) சமர்ப்பிக்கும் ஒன்று என்பதை ஸ்டீபன் அறிந்துகொண்டான். உலக அமைதி, நடுவர் தீர்ப்பின் மூலம் அனைத்துச் சிக்கல்களையும் தீர்த்தல், நாடுகளின் ஆயுதங்களைக் களைதல் — இத்தகைய நன்மைகளுக்காகவே மாணவர்கள் தங்கள் நன்றியைத் தெரிவித்துக் கொண்டிருந்தனர். மேசையின் மீது இரண்டு புகைப்படங்கள் இருந்தன; ஒன்று ரஷ்யாவின் ஜார் மன்னருடையது, மற்றொன்று ‘ரிவியூ ஆஃப் ரிவியூஸ்’ (Review of Reviews) இதழின் ஆசிரியருடையது. அந்தப் புகைப்படங்கள் இரண்டிலும் அந்தப் புகழ்பெற்ற நபர்களின் கையொப்பங்கள் இருந்தன. மெக்கான் வெளிச்சத்திற்குப் பக்கவாட்டில் நின்றுகொண்டிருந்ததால், அவனுக்கும், பக்கவாட்டுத் தோற்றத்தில் (profile) புகைப்படம் எடுக்கப்பட்டிருந்த அந்த அமைதி விரும்பும் பேரரசருக்கும் இடையே உள்ள ஒற்றுமையை ஸ்டீபன் கவனித்து வேடிக்கை பார்த்தான். ஜார் மன்னரின், கிறித்துவைப் போன்ற அந்தத் தீவிரமான (மற்றும் சற்று விசித்திரமான) தோற்றம் அவனுக்குள் ஏளனத்தை ஏற்படுத்தியது. எனவே, அவன் கதவோரம் நின்றுகொண்டிருந்த கிரான்லியிடம் (Cranly) ஆதரவு தேடித் திரும்பினான். கிரான்லி தலைகீழாகக் கவிழ்த்த வாளி போன்ற வடிவம் கொண்ட, மிகவும் அழுக்கடைந்த மஞ்சள் நிற வைக்கோல் தொப்பியை அணிந்திருந்தான்; அந்தத் தொப்பியின் நிழலில் அவனது முகம் ஒருவிதமான மந்தமான அமைதியுடன் காணப்பட்டது.
— இவன் பார்ப்பதற்கு ஏதோ ஒரு பரிதாபகரமான ‘இயேசு’ (wirrasthrue Jaysus) போலத் தெரியவில்லையா? ஸ்டீபன் ஜாரின் புகைப்படத்தைச் சுட்டிக்காட்டி, டப்ளின் வட்டார வழக்கில் அந்தப் பெயரை ஒரு பொதுப் பெயராகப் பயன்படுத்தி இவ்வாறு கூறினான் —
கிரான்லி, மெக்கான் இருந்த திசையைப் பார்த்து, தலையசைத்தபடி பதிலளித்தான்:
— விராஸ்த்ரூ ஜேசஸ் அண்ட் ஹேரி ஜேசஸ் (Wirrasthrue Jaysus and hairy Jaysus) —
அந்தச் சமயத்தில் மெக்கான் ஸ்டீபனைக் கவனித்து, சற்று நேரத்தில் அவனிடம் வருவதாகச் சைகை காட்டினான்:
— கையெழுத்து போட்டுவிட்டாயா? — என்று கேட்டான் கிரான்லி.
— இந்த விஷயத்திலா? இல்லை — நீ போட்டுவிட்டாயா? —
கிரான்லி சற்று தயங்கி, பிறகு நன்கு யோசித்து ஒரு ‘ஆம்’ என்றான்.
— எதற்காக? —
— எதற்காகவா? —
— ஆமாம் —
— இதற்காகத்தான்... —
ஸ்டீபன் தன் வாளி போன்ற தொப்பிக்கு அடியிலிருந்து அவனைப் பார்த்தான், ஆனால் அவனது முகத்தில் எந்த உணர்ச்சியையும் காண முடியவில்லை. அவனது கண்கள் தொப்பியின் நசுங்கிய உச்சியை நோக்கின.
— கடவுள் மேல் சத்தியமாக, எதற்காக இந்தத் தொப்பியை அணிந்திருக்கிறாய்? அவ்வளவு வெயில் ஒன்றும் இல்லையே, இல்லையா? — என்று கேட்டான் ஸ்டீபன்.
கிரான்லி மெதுவாகத் தொப்பியைக் கழற்றி, அதன் உட்புறத்தைப் பார்த்தான். சிறிது இடைவெளிக்குப் பிறகு, அதற்குள் சுட்டிக்காட்டிச் சொன்னான்:
— ஃபிஜின்டி-உனோ-டெனேரியோஸ் (Figinti-uno-'denarios) —
— எங்கே? — என்று கேட்டான் ஸ்டீபன்.
— இதை நான் வாங்கினேன், — என்று கிரான்லி மிகுந்த முக்கியத்துவத்துடனும், அதே சமயம் சற்றே உணர்ச்சியற்ற தொனியிலும் கூறினான், — கடந்த கோடையில் விக்லோவில் (Wickla) வாங்கினேன். —
மீண்டும் தொப்பிக்குள் பார்த்தபடி, ஒருவித கசப்பான பாசத்துடன் புன்னகைத்துச் சொன்னான்:
— இது... அவ்வளவு மோசமான தொப்பி ஒன்றும் இல்லை... புரிகிறதா? —
பிறகு அதை மீண்டும் தன் தலையில் வைத்துக்கொண்டான்.
அவன் மெதுவாகத் தன் தலையை அசைத்து, வழக்கமான பழக்கத்தின்படி தனக்குள்ளேயே முணுமுணுத்தான்: *Viginti uno denarios* (இருபத்தியொரு டெனாரிகள்).
— *Skut bucketus est* (இது ஒரு குப்பைத் தொட்டி), — என்றான் ஸ்டீபன்.
அந்த விஷயம் அதோடு முடிந்துவிட்டது. கிரான்லி தன் பையிலிருந்து ஒரு சிறிய




சாம்பல் நிறப் பந்தை எடுத்து, அதன் மேற்பரப்பில் பல இடங்களில் அழுத்தி, கவனமாக ஆராயத் தொடங்கினான். ஸ்டீபன் இதைக் கவனித்துக் கொண்டிருந்தபோது, ​​மெக்கான் அவனிடம் பேசுவதைக் கேட்டான்.
— இந்தச் சான்றிதழில் நீ கையொப்பமிட வேண்டும் —
— எதைப் பற்றியது? —
— இது ரஷ்யாவின் ஜார் மன்னரைப் பாராட்டும் சான்றிதழ். தேசிய மோதல்களைத் தீர்க்கப் போருக்குப் பதிலாக, மத்தியஸ்த முறையைப் பயன்படுத்த வேண்டும் என்று அவர் பிற நாடுகளுக்கு விடுத்த அழைப்பிற்காக இந்தப் பாராட்டு —
ஸ்டீபன் தன் தலையை மறுப்பாக அசைத்தான். அதே சமயம், ஆதரவு தேடி மண்டபத்தைச் சுற்றித் திரிந்துகொண்டிருந்த டெம்பிள், ஸ்டீபனிடம் வந்து கேட்டான்:
— உனக்கு அமைதியில் நம்பிக்கை உண்டா? —
யாருமே அவனுக்குப் பதிலளிக்கவில்லை.
— அப்படியானால் நீ கையொப்பமிட மாட்டாயா? — என்று கேட்டான் மெக்கான்.
ஸ்டீபன் மீண்டும் தலையை அசைத்தான்:
— ஏன் கூடாது? — என்று கறாராகக் கேட்டான் மெக்கான்.
— நமக்கு ஒரு இயேசு தேவை என்றால், — என்றான் ஸ்டீபன், — அது உண்மையான, முறையான இயேசுவாக இருக்கட்டும் —
— அடக் கடவுளே! — என்று சிரித்துக்கொண்டே சொன்னான் டெம்பிள், — இது அருமை! கேட்டீர்களா? — என்று கிரான்லியிடமும் மெக்கானிடமும் கேட்டான் (அவர்கள் இருவருக்கும் காது கேட்காது என்று அவன் நினைத்திருக்கலாம்). — கேட்டீர்களா? 'முறையான' இயேசுவாம்! —
— அப்படியானால், நீ போரையும் படுகொலைகளையும் ஆதரிக்கிறாய் என்று அர்த்தமா? — என்று கேட்டான் மெக்கான்.
— இந்த உலகத்தை நான் படைக்கவில்லை, — என்றான் ஸ்டீபன்.
— அடக் கடவுளே! — என்று கிரான்லியிடம் சொன்னான் டெம்பிள், — எனக்கு உலகளாவிய சகோதரத்துவத்தில் நம்பிக்கை உண்டு. — பிறகு மெக்கானைத் திரும்பிப் பார்த்து, — உங்களுக்கு உலகளாவிய சகோதரத்துவத்தில் நம்பிக்கை உண்டா? — என்று கேட்டான்.
மெக்கான் அந்தக் கேள்வியைக் கண்டுகொள்ளாமல், தொடர்ந்து ஸ்டீபனிடம் பேசிக்கொண்டிருந்தான். அமைதிக்கு ஆதரவாக அவன் வாதிடத் தொடங்கினான். டெம்பிள் சிறிது நேரம் அதைக் கவனித்தான்; ஆனால், அவன் டெம்பிளுக்கு முதுகைக் காட்டியபடி பேசியதால், அவனது பேச்சைக் சரியாகக் கேட்டுக்கொள்ள முடியாத அந்தப் புரட்சிகரமான இளைஞன், மீண்டும் மண்டபத்தைச் சுற்றி நடக்கத் தொடங்கினான். ஸ்டீபன் மெக்கானுடன் விவாதிக்கவில்லை; ஆனால், ஒரு இடைவெளியில் அவன் இவ்வாறு கூறினான்:
— நான் கையெழுத்திடும் எண்ணத்தில் இல்லை —
மெக்கான் நின்றான். கிரான்லி, ஸ்டீபனின் கையைப் பிடித்துக்கொண்டு சொன்னான்:
— Nos ad manum hallum vocahimus —
— சரி, பரவாயில்லை — என்று மெக்கான் உடனே கூறினான்; அவனுக்கு இத்தகைய மறுப்புகள் பழகிப்போயிருந்தன போலும் — நீ கையெழுத்திட விரும்பவில்லை என்றால், வேண்டாம் —
அவன் ஜாருக்காக மேலும் சில கையெழுத்துகளைப் பெறச் சென்றான். கிரான்லியும் ஸ்டீபனும் தோட்டத்திற்குச் சென்றனர். பந்து விளையாடும் இடம் (ball-alley) ஆள் அரவமற்றுக் கிடந்தது. எனவே, அவர்கள் இருபது புள்ளிகளுக்கான ஆட்டம் ஒன்றை விளையாடத் தீர்மானித்தனர்; கிரான்லி, ஸ்டீபனுக்கு ஏழு புள்ளிகளை முன்னதாகவே வழங்கினான். ஸ்டீபனுக்கு இந்த விளையாட்டில் பெரிய அனுபவம் இல்லை என்பதால், கிரான்லி ‘கேம் பால்’ (வெற்றிக்கான இறுதிப் புள்ளி) என்று அறிவித்தபோது, ​​ஸ்டீபன் பதினேழு புள்ளிகளில் மட்டுமே இருந்தான். இரண்டாவது ஆட்டத்திலும் அவன் தோற்றான். கிரான்லி வலிமையான, துல்லியமான ஆட்டக்காரன்; ஆனால், அவன் கால்கள் சற்று கனமாக இருந்ததால், அவனை ஒரு மிகச்சிறந்த ஆட்டக்காரன் என்று சொல்ல முடியாது என்று ஸ்டீபன் கருதினான். அவர்கள் விளையாடிக்கொண்டிருந்தபோது, ​​மேடன் அங்கு வந்து ஒரு பழைய பெட்டியின் மீது அமர்ந்துகொண்டான். அவன் விளையாடுபவர்களை விடவும் மிகுந்த உற்சாகத்துடன் காணப்பட்டான்; தன் குதிகால்களால் அந்தப் பெட்டியை உதைத்தபடி, “இப்போது, ​​கிரான்லி! இப்போது, ​​கிரான்லி! அடி, ஸ்டீவி!” என்று கத்திக்கொண்டிருந்தான். மூன்றாவது ஆட்டத்தைத் தொடங்க வேண்டிய கிரான்லி, பந்தை அடித்தபோது அது அந்த இடத்தின் பக்கவாட்டுச் சுவரைத் தாண்டி லார்ட் ஐவியின் (Lord Iveagh) தோட்டத்திற்குள் விழுந்துவிட்டது. பந்தைத் தேடிச் செல்ல வேண்டியிருந்ததால் ஆட்டம் தற்காலிகமாக நின்றது. ஸ்டீபன், மேடனுக்கு அருகில் தரையில் அமர்ந்துகொண்டான். இருவரும் சுவரின் உச்சியில் இருந்த வலைகளைப் பிடித்துக்கொண்டு, தோட்டக்காரர்களில் ஒருவரிடம் சைகை காட்டிக்கொண்டிருந்த கிரான்லியைப் பார்த்தனர். மேடன் புகைபிடிப்பதற்கான பொருட்களை எடுத்தான்:
— நீயும் கிரான்லியும் இங்கு வந்து எவ்வளவு நேரமாகிறது? —
— அதிக நேரமாகவில்லை — என்று ஸ்டீபன் கூறினான்.
மேடன் தனது குழாய்க்குள் (pipe) மிகவும் சொரசொரப்பான புகையிலையை நிரப்பத் தொடங்கினான்:
— உனக்கு ஒன்று தெரியுமா, ஸ்டீவி? —
— என்ன? —
— ஹியூஸ்... — அவனுக்கு உன்னைச் சுத்தமாகப் பிடிக்கவில்லை... அறவே பிடிக்கவில்லை. யாரோ ஒருவரிடம் அவன் உன்னைப் பற்றிப் பேசிக்கொண்டிருப்பதைக் கேட்டேன் —
— ‘யாரோ ஒருவர்’ என்பது மிகவும் தெளிவற்றதாக இருக்கிறது —
— அவனுக்கு உன்னைச் சுத்தமாகப் பிடிக்கவே இல்லை —
— அவன் மிகுந்த உற்சாகத்தில் அப்படிப் பேசிவிடுகிறான், என்றான் ஸ்டீபன் —
பாம் சண்டேக்கு (Palm Sunday) முந்தைய சனிக்கிழமை மாலை, ஸ்டீபன் கிரான்லியுடன் தனியாக இருந்தான். இருவரும் நூலகத்தின் சலவைக்கல் படிக்கட்டுகளின் மீது சாய்ந்துகொண்டு, உள்ளே வருபவர்களையும் வெளியே செல்பவர்களையும் சும்மா கவனித்துக்கொண்டிருந்தனர். அவர்களுக்கு முன்னால் இருந்த பெரிய ஜன்னல்கள் திறந்து வைக்கப்பட்டிருக்க, மென்மையான காற்று உள்ளே வீசிக்கொண்டிருந்தது.